Liệu có còn ai?
Cuốc Cuốc

Giữa những ngày người ta dùng hàng loạt bệ đá để cắm lại mốc biên giới Việt- Trung, tôi không nhỏi chạnh lòng nhớ lại sự kiện" 17-02-1979". Đó là ngày quân đội Trung quốc trắng trợn đánh vào lãnh địa phía bắc Việt nam," dạy cho Việt nam một bài học" như người Trung hoa đã công khai tuyên bố trên công luận của họ.

Ngày ấy, với đầy ắp những kỷ niệm, tôi không thê nào quên được khí thế sục sôi lòng yêu nước, sự phẫn nộ cao độ, lòng căm thù bọn xâm lược Bắc triều của người Việt nam nói chung và của người dân Hà nội nói riêng.

Trong dịp này tôi có tham gia một cuộc mít ting rầm rộ của đông đảo cán bộ, công nhân viên chức và sinh viên của trường dại học Bách khoa Hà nội phản đối cuộc chiến vô liêm xỉ của chính quyền Trung quốc đối với Việt nam bấy giờ.

Thật là hào hùng. Giữa một sân vận động rất rộng lớn, những cánh tay giơ cao mạnh mẽ, những tiếng hô căm phẫn vang dậy cả một vùng không gian rộng lớn của Thủ đô. Tôi đứng giữa biển người và hiểu rằng những cánh tay ấy, những tiếng hô ấy đều cùng xuất phát từ những con tim đập cùng nhịp đập với vận mệnh của Tổ quốc.

Cũng còn một điều lý thú nữa là với sự kiện biên giới này đã xuất hiện những thuật ngữ mới trong đời sống chính trị của người dân Việt nam. Đặc biệt là hai từ" bành trướÔng"," bá quyền" trong các cụm từ" bọn bành trướng Bắc kinh"," lũ bá quyền Phương bắc" v.v... Chắc chắn là những từ này vốn đã có sẵn trong kho tàng Việt ngữ, nhưng với thế hệ trẻ như chúng tôi ngày đó, chúng dường như mới được ra đời. Nghe những từ này mới đầu thấy là lạ, vừa chua ngoa nhưng cũng vừa thấy hả lòng hả dạ, khi chúng được sử dụng để lên án sự xâm lăng của bọn giặc Tầu.

Ngày ấy là như thế. Còn hôm nay ai cắm mốc cứ cắm,đất có mất mặc đất. Sự kiện ấy dường như không hề làm cho dòng chẩy cuộc sống của người Hà nội cồn lên hay lắng xuống. Âm hưởng của sự kiện"17-02-1979" dường như đã tắt lạnh. Khí thế ngày ấy không hề có dấu hiệu trở lại với người Hà nội hôm nay nữa.

Thay vì hơn hai mươi năm về trước, bận rộn với những cuộc biểu tình mít ting chống hành vi xâm lược, những ngày này tôi chỉ còn tha thẩn ở mấy quán càfê, bên tai chỉ tòan những chuyện buôn đất bán nhà, áphe đủ loại. Vào một buổi tối tháng chạp tôi bước một quán càphê gần công viên Thống nhất.

Quán càphê này chứa đủ mọi lứa tuổi và nhiều giới trong xã hội ngày nay của Hà thành. Tôi chọn một góc tối hợp với sở thích của mình và gọi một tách càphê đen như thường lệ.

Bên cạnh bàn tôi là ba người đàn ông, một người khỏang xấp xỉ lục tuần còn hai thanh niên, một khoảng 25, một khoảng 27 tuổi gì đó. Hình như họ đã quen nhau từ trước bởi vì ngay lúc ban đầu tôi đã thoảng nghe họ rì rầm nói chuyện với nhau.

Thoạt đầu tôi không chú ý đến họ lắm, nhưng đến đọan sau, khi hai người thanh niên cao giọng lên thì câu chuyện của họ buộc tôi phải chú ý. Họ đang nói về các cột mốc trên biên giới và qua cung cách đối thoaiỳ tôi hiểu người gợi chuyện này ra chính là người đàn ông xấp xỉ lục tuần trong số họ.

Hình như để cắt nghĩa cho thái độ bàng quang của mình trước sự việc đang diễn ra trên biên giới, tay thanh niên lớn tuổi hơn, phẩy tay ngang mặt ông lục tuần:

-Hồi ấy các Bác( chắc là họ nói về sự kiện năm 1979) đi biểu tình, mít tinh là vì đảng và nhà nước bảo phải mít tinh phải biểu tình. Còn bây giờ có ai bảo phải làm những điều đấy đâu, điều ấy đủ biết, ai muốn biểu tình, muốn mít tinh thì vào nhà đá mà thực hiện.

Cậu trẻ hơn chêm vào:


-Bác thử nghĩ mà xem, giá như đất ấy là của riêng nhà cháu, nếu có đứa nào lăm le lấn chiếm, cháu sẽ" làm việc" với nó liền, thậm chí nếu cần cháu có thể sử dụng cả dao để nói chuyện với nó. Đằng này, đất cắt cho Trung quốc chẳng phải của Bác, cũng chẳng phải của cháu, có họa thừa hơi, lại rước vạ vào thân.

Vị lục tuần ngạc nhiên trước việc từ chối quyền sở hữa giang san gấm vóc một cách thẳng thừng của hai gã trai, ông hỏi lại:

-Vậy theo các cậu, đất này là của ai, và thế nào là thừa hơi?


đào ôi!- Một gã trai tiếp ngay- Bác không hiểu hay là Bác giả vờ không hiểu. Đất này là của đảng của nhà nước, vậy thì cắt, nhượng, bán nó là thuộc quyền của Đảng của nhà nước chứ còn của ai nữa. Họ có hỏi ý kiến mình đâu mà mình lại cứ đòi cái quyền được trả lời, thế có phải là thừa hơi không?- gã trai khẳng định tỉnh bơ.

Gã sau nghe chừng lại có tầm nhìn xa hơn nữa:

-Bác ơi! Giá gì cả nước mình nhập vào đất Tầu, có khi lại hóa hay.

Gã khoái trá ra mặt bởi cách nhìn thời cuộc rất mốt thời đại của mình:

- Khi ấy Bác cháu mình sẽ được goi là công dân Trung hoa, được vậy chả vinh dự bằng vạn lần cái gọi là" Anamis" của mình ấy chứ. Bác chả thấy à, dến nước Mỹ còn phải nê? Tầu sơ. Tầu thì đương nhiên làm dân Tầu phải được vinh dự hơn làm dân Vịệt nam phải không Bác?

Đến lúc này ông Lục tuần không còn biết nói thêm lời nào với hai gã" Hậu sinh" của mình nữa. Ôạng uể oải đứng dậy không một lời chào hai gã trai và bước ra phía cửa. Tôi cũng vội vã trả tiền càphê va theo chân ông ra khỏi quán.

Người đàn ông lặng lẽ bước đi. Phảng phất qua ánh đèn đường gương mặt ông thật là bất hạnh.

Ôạng cũng biết tôi đang lặng lẽ theo bước chân ông. Trong cuộc đối thoại vừa qua với hai gã trai hình như ông đã nhận ra ở tôi sự đồng cảm với những gì ông đang suy nghĩ, cho dù tôi không hề tham gia vào cuộc tranh cãi của họ. Chúng tôi lặng lẽ bước đi như vậy cho đến một đoạn ven bờ hồ công viên, ông bỗng dừng lại, quay mặt nhìn thẳng vao tôi, tôi cũng chợt dừng bước trước ông.

Những kẻ cùng chung một nỗi bất hạnh thường hiểu nhau thật dễ dàng. Bất giác lúc ấy chúng tôi tiến lại gần nhau và ôm chầm lấy nhau trong tiếng nấc nghẹn ngào. Tiếng nấc của những người đàn ông nghe thật não nề, chua xót.

Sau giây phút xúc động bột phát, chúng tôi lặng lẽ ngồi xuống một chiếc ghế đá ven hồ. Không ai nói với ai lấy nửa lời, nhưng chúng tôi hiểu nhau bởi vì chúng tôi là những người cùng thế hệ và dường như để tự an ủi mình chúng tôi thả hồn về những ngày xưa ấy. Cái ngày mà mỗi chúng tôi đều sẵn sàng cầm dao cầm gậy chặn đứng những kẻ rắp tâm định chiếm đất chiếm nhà của tổ tiên chúng tôi đã dầy công vun đắp giao lại cho con cháu mình gìn giữ.

Tiếng cười vô tư của một đôi trai gái bất chợt đi qua đã giật chúng tôi trở lại với hiện tại. Chúng tôi nhìn nhau và bất chợt cùng tự hỏi:" Liệu tâm niệm của thế hệ chúng tôi ngày ấy có còn được thế hệ hôm nay chấp nhận hay không và liệu ngày nay có còn ai muốn chia sẻ với niềm mong mỏi của chúng tôi nữa hay không?"

Hà nội 15-01-2002

- Cuốc cuốc -