Ngày 15 tháng Giêng vừa qua, nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam đă ra lệnh thu hồi và tiêu hủy một số cuốn sách mà họ quy chụp là "lưu hành trái pháp luật", gồm cuốn Suy Tư và Ước Vọng của Tiến sĩ Nguyễn Thanh Giang; Đối Thoại Năm 2000 và Đối Thoại 2001 của Trần Khuê và Nguyễn Thị Thanh Xuân; Gởi Lại Trước Khi Về Cơi của Vũ Cao Quận; Nhật Kư Rồng Rắn của cựu Trung tướng Trần Độ.
Riêng ông Trần Khuê, ngoài việc bị tịch thu sách, ông c̣n bị quản chế tại gia hai năm. Ngày Một tháng Hai vừa qua, ông đă viết một Tuyên cáo phản đối nhà cầm quyền về quyết định thu hồi, tiêu hủy sách của ông.
Ông Trần Khuê tên thật là Trần Văn Khuê, quê ở Vị Xuyên tỉnh Nam Định.Trong thời gian chiến tranh, ông làm công tác dậy học và nghiên cứu ở Hà Nội. Sau năm 1975, ông vào Nam và từng là giáo sư Trường Cao Đẳng Sư Phạm thành phố Sài G̣n, sau chuyển sang làm việc tại Trung tâm Nghiên cứu Hán-Nôm thuộc Viện Khoa học Xă hội tại Sài G̣n.
Sau đây là nguyên văn cuộc phỏng vấn do Đinh Quang Anh Thái thực hiện.
Việt Tide: Khi trả lời cuộc phỏng vấn của chúng tôi, ông có e ngại vấn đề an ninh của bản thân ông không?
Trần Khuê: Tôi không e ngại ǵ cả. Trong tác phẩm "Đối thoại năm 2000", tôi đă nói rơ là nếu những lời góp ư của tôi với giới lănh đạo đảng và nhà nước cộng sản mà gây ra chuyện ǵ cho tôi, th́ tôi cũng sẵn sàng quyết tử để đi đến cùng trên mặt trận đấu tranh văn hóa. Thế nên tôi không e ngại ǵ hết. Cái giá nặng nhất là có thể bị thủ tiêu, bị giết, điều đó tôi đă không sợ th́ c̣n sợ cái ǵ nữa.
Việt Tide: Ông đánh giá ra sao về vấn đề dân chủ, tự do của đồng bào ḿnh ở Việt Nam?
Trần Khuê: Đất nước hiện nay đă độc lập rồi nhưng mà chưa có tự do, dân chủ. Nhân dân vẫn bị ức hiếp lắm. Dân bị mất đất, rồi th́ nhà cửa bị giải tỏa mà không được đền bù thỏa đáng. Rồi th́ việc này, việc khác, đặc biệt về tự do ngôn luận th́ không có, tự do báo chí không có. Báo chí th́ chỉ có báo chí quốc doanh chứ không có báo chí tư nhân. Điều này khiến cho nhân dân không thể giám sát được việc làm sai trái của cán bộ nhà nước. Do đó nạn tham nhũng không thể thanh toán được. Tham nhũng càng ngày càng nẩy nở. Những tệ nạn ấy phát sinh v́ nhân dân không giám sát được, không kiểm soát được bộ máy nhà nước.
Việt Tide: Một số người nghiên cứu về Việt Nam đă đưa ra một thắc mắc là, một dân tộc rất anh dũng trong chiến tranh, mà tại sao lại có thể chấp nhận sống trong t́nh trạng quyền của người dân bị o ép, những suy nghĩ không được tự do bầy tỏ. Ông có lư giải được hiện tượng này không?
Trần Khuê: Tôi đă suy nghĩ rất nhiều về hiện tượng này. Khi nghiên cứu lịch sử, chúng ta thấy nhân dân Việt Nam rất anh hùng, rất bất khuất, nhưng cũng lại rất nhẫn nại chịu đựng và thường thường chịu đựng đến lúc gần chết th́ mới nổi dậy chống đối. Cho nên trong các cuộc kháng chiến chống xâm lăng Phương Bắc cũng như Đế quốc Phương Tây th́ dân ta rất anh hùng, nhưng khi cần đấu tranh nội bộ th́ lại rất chậm chạp. Cho nên tôi cho rằng, nếu nhân dân cam chịu được những bất công th́ thôi. Cứ chịu đi, không sao cả. Nhưng nếu nhân dân vẫn anh hùng bất khuất th́ trước sau cũng phải đấu tranh thôi. Và tất nhiên là cố gắng đấu tranh một cách ḥa b́nh để cho t́nh thế thay đổi một cách êm đềm. Nhưng mà dân chủ và tự do th́ dứt khoát là phải đạt được. Đó chính là khát vọng ngàn đời của dân tộc rồi.
Việt Tide: Ông vừa đề cập đến năo trạng của dân tộc ḿnh mà ông cho là cho tới khi nào sắp chết th́ mới vùng dậy được. Ông có nghĩ rằng người dân Việt Nam đang mấp mé nơi bờ vực thẳm đó không?
Trần Khuê: (Cười) Tôi thấy rằng t́nh h́nh nó nóng lắm rồi. Dấu hiệu đầu tiên là (vụ nổi dậy của nông dân) Thái B́nh, dấu hiệu thứ hai là ba tỉnh Tây nguyên, nghĩa là nhân dân đă tới mức không chịu được rồi. Cho nên nhân dân cũng sẽ hành động thôi. Tôi chỉ mong nhân dân sẽ hành động một cách ḥa b́nh để có thể chuyển sang chế độ dân chủ thực sự một cách ḥa b́nh.
Việt Tide: Kinh nghiệm của một số nước Đông  đă từng bị cộng sản cai trị cho thấy, Tiệp Khắc chẳng hạn, Ba Lan chẳng hạn, lực lượng cầm đầu ngọn cờ đấu tranh tự do dân chủ tại Tiệp là giới trí thức và văn nghệ sĩ; c̣n tại Ba Lan là Công Đoàn Đoàn Kết, tức là giới công nhân. Theo ông th́ tại Việt Nam, thành phần nào sẽ là cốt lơi, là mũi nhọn để đưa đất nước ra khỏi t́nh trạng tụt hậu về mọi mặt như hiện nay?
Trần Khuê: Tôi rất thích cuộc Cách Mạng Nhung tại Tiệp Khắc, và tôi cho là Việt Nam cũng nên có một cuộc cách mạng như thế. Hiện nay th́ giới trí thức tại Việt Nam vẫn c̣n nhiều người rụt rè, e ngại. Nhưng cũng có những bộ phận cấp tiến đă lên tiếng rồi. Nhưng mà theo tôi th́ bà con nông dân, công nhân, anh em sinh viên và trí thức trước sau ǵ th́ người ta cũng có ư kiến rất rơ ràng về những vấn đề của đất nước. Không phải chỉ có ư kiến không thôi mà sẽ hành động rất rơ ràng.
Việt Tide: Ông có lạc quan về tương lai dân chủ của dân tộc chúng ta không?
Trần Khuê: Tôi rất lạc quan, và sự lạc quan này không phải là lạc quan tếu, mà lạc quan có cơ sở khoa học và cơ sở thực tiễn. Cứ nghĩ thử xem, một dân tộc gan góc và anh hùng như dân tộc Việt Nam th́ làm sao chấp nhận được t́nh trạng mất dân chủ như hiện nay. Cho nên dứt khoát dân chủ phải được thực hiện. Cũng chính v́ tin tưởng và lạc quan nên tôi mới tham gia đấu tranh.
Việt Tide: Trong những ngày gần đây, người Việt ở trong nước cũng như người Việt phải sống tỵ nạn tại hải ngoại đă rất phẫn nộ trước sự kiện giới lănh đạo đảng cộng sản Việt Nam đă cắt đất đai của Tổ quốc, trong đó có Ải Nam Quan và Thác Bản Giốc để dâng cho cộng sản Trung Quốc. Bản thân ông, là một người lúc nào cũng đeo đuổi lư tưởng hạnh phúc, độc lập, tự do cho dân tộc, cảm tưởng của ông như thế nào về vấn đề này?
Trần Khuê: Đầu năm 2000 tôi có ra Hà Nội làm việc, và khi đến thăm nhà văn Trương Phùng th́ các cụ lăo thành cách mạng và các cựu chiến binh mà tôi gặp ở đó nói rằng, Bộ chính trị của Lê Khả Phiêu đă nhường một phần đất biên giới cho Trung Quốc. Tôi rất ngạc nhiên. Họ cũng phê b́nh, chê ông Lê Khả Phiêu là hậu duệ của Lê Chiêu Thống. Tôi bán tín bán nghi nên bản thân tôi và bà Nguyễn Thị Thanh Xuân đă cùng đi với một luật sư trẻ và một nhà doanh nghiệp trẻ lên hẳn vùng biên giới để khảo sát. Khi chúng tôi đến Mục Nam Quan th́ chúng tôi thấy hiện nay Việt Nam mất cái Hữu Nghị Quan (tức Ải Nam Quan) rồi. Ải Nam Quan như vậy là chạy tụt vào đất Trung Quốc 800 thước. Mà cái cột số không bây giờ nó ở ngay dưới một gốc đa và nh́n sang th́ tại đó là một cái ṭa nhà của Trung Quốc đă xây chắn nó đi. Chúng tôi rất xúc động. Nhân dân Hà Nội, nhân dân các tỉnh và bà con Việt kiều ḿnh xúc động th́ tôi cho rằng đó là mối xúc động chính đáng. Hiện nay th́ các cụ lăo thành cách mạng và các cựu chiến binh ở Hà Nội đă viết nhiều thư phản đối nhà nước. Tôi cho rằng sự phản đối ấy là đúng. Theo ư riêng tôi, việc Bộ chính trị Lê Khả Phiêu hoặc là bộ máy nhà nước của Chủ tịch Trần Đức Lương nhường cái phần đất mà theo tôi được biết, như lời cựu Trưởng ban Biên giới của Chính phủ là ông Nghĩa cho tôi biết là chúng ta đă mất khoảng 232 cây số vuông, th́ việc này là rất tai hại và là một sự xúc phạm đến dân tộc Việt Nam. Hàng ngàn năm nay, chúng ta đă đổ bao xương máu của bao nhiêu thế hệ để bảo vệ sự toàn vẹn lănh thổ. Thời kỳ nhà Lư, Tiến sĩ Lê Văn Thịnh được triều đ́nh cử đi đàm phán về biên giới, ông không những không để mất mà c̣n lấy lại được ba huyện và sáu động của Trung Quốc. Thế rồi sau này bao nhiêu cuộc chiến đấu mà Aûi Nam Quan vẫn thuộc về ta. Chính Nguyễn Trăi tiễn cha ḿnh là Nguyễn Phi Khanh cũng là tại Ải Nam Quan. Rồi th́ chủ tịch Mao Trạch Đông đổi tên Trấn Nam Quan thành Mục Nam Quan, nghĩa là ḥa mục với nhau, rồi ta đổi Ải Nam Quan thành Hữu Nghị Quan th́ cũng là hữu nghị với nhau. Mấy chục năm qua, Ải Nam Quan, Mục Nam Quan hay Hữu Nghị Quan cũng là nơi bất di bất dịch, thế mà bây giờ Bộ chính trị Lê Khả Phiêu hay Nhà nước Trần Đức Lương lại để địa danh này mất về phía Trung Quốc th́ hành động này là có tội lớn đối với dân tộc, với tổ tiên ông bà ḿnh. Hoàng Đế Lê Thánh Tông đă từng nói rằng, không kẻ nào được để mất một tấc đất của tổ tông để lại, nếu để mất đất th́ coi là một tội ác. Thế mà bây giờ lại để mất cả trên đất liền, vừa mất cả vùng biển Hoàng Sa, Trường Sa th́ tôi cho rằng đây là một tội ác rất lớn đối với dân tộc và đối với lịch sử.
Việt Tide: Bản hiệp ước biên giới do hai đảng cộng sản kư với nhau, theo Hiến pháp Nước Cộng Ḥa Xă Hội Chủ Nghĩa Việt Nam th́ trên nguyên tắc sẽ phải đưa ra Quốc Hội để xin phê chuẩn. Theo những tin tức mà ông biết, th́ cho tới giờ phút này, phản ứng của Quốc Hội đối với Bản hiệp ước ra sao?
Trần Khuê: Theo tôi biết th́ hiện nay Bản hiệp ước chưa được đưa sang Quốc Hội để thông qua, và chưa công khai công bố ǵ cả. Tôi cho rằng Quốc Hội cần phải biết văn bản đó để thông qua. Tôi nghĩ rằng Quốc Hội không dám thông qua văn bản ấy.
Việt Tide: Tại sao ạ?
Trần Khuê: V́ nếu Quốc Hội thông qua văn bản ấy th́ Quốc Hội trở thành phản bội dân tộc.
Việt Tide: Cho phép chúng tôi được ngắt lời ông. Thưa ông, trong lịch sử của đảng cộng sản Việt Nam, đặc biệt là bộ phận Quốc Hội, dù được tiếng là một cơ cấu Lập pháp đại diện cho dân chúng để làm luật và phê chuẩn những việc làm của Chính phủ, nhưng thực tế cho thấy rằng, cho tới giờ phút này, những người được bầu chọn vào vai tṛ Đại biểu tại Quốc Hội đă không thi hành đúng chức năng của ḿnh, nếu không muốn nói theo ngôn ngữ bơ bă b́nh dân của dân chúng, là những Đại biểu Quốc Hội chỉ là những nghị gật mà thôi. Nghĩa là đảng bảo ǵ th́ nghe nấy. Vậy th́ Quốc Hội hiện nay có đủ can đảm, đủ cương quyết để từ chối phê chuẩn bản Hiệp ước biên giới này không?
Trần Khuê: Tôi cho rằng việc phê chuẩn hay không phê chuẩn bản Hiệp ước biên giới sẽ thể hiện cái bản lănh, cái thực quyền của Quốc Hội. Nếu mà Quốc Hội phê chuẩn như thế nào đó th́ nhân dân sẽ đánh giá, và nếu Quốc Hội có thực quyền và có bản lănh th́ sẽ không phê chuẩn những hiệp ước phản bội dân tộc như thế.
Việt Tide: Việt Nam là một dân tộc từng bất khuất trong suốt gịng lịch sử vừa qua để chống ngoại xâm và bảo vệ đất đai của Tổ Tiên, th́ hành động của lănh đạo cộng sản Hà Nội dâng đất cho cộng sản Bắc kinh liệu có bị xem là một tội phạm cần phải xét xử, là một hành đôïng phản quốc không ạ?
Trần Khuê: Đúng như thế. Hành động cắt đất, cắt biển cho ngoại bang như thế là hành động phản dân tộc, phản quốc, phản lịch sử, cần phải được xét xử.
Việt Tide: Như vậy th́ cơ chế nào sẽ xét xử giới lănh đạo đảng cộng sản Việt Nam và h́nh phạt nào đang chờ đợi họ?
Trần Khuê: Tất cả mọi việc xét xử hiện nay tại đất nước ta đều nằm trong tay đảng và nhà nước. Do đó rất là khó. Cũng như trong lá thư tôi gởi cho Bộ Văn Hóa và gởi cho mọi người với nội dung phản đối Bộ Văn Hóa về việc tịch thâu cuốn sách của tôi, trong thư tôi nói là nếu như quốc gia không xét xử th́ quốc tế sẽ xét xử. Và nếu đời nay không chịu xét xử th́ con cháu đời sau sẽ xét xử. Nghĩa là ai đă làm sai đối với dân tộc, đối với đất nước th́ sẽ không thể tránh khỏi ngày phán xử cuối cùng.
Việt Tide: Người dân tại Việt Nam và người Việt hải ngoại có thể làm được ǵ để lấy lại phần đất của Tổ Quốc đă bị cộng sản Hà Nội dâng cho cộng sản Bắc Kinh?
Trần Khuê: Tôi cho rằng là nhân dân phải tích cực đấu tranh trong chuyện này, kể cả bà con ở trong nước lẫn bà con ở hải ngoại. Nghĩa là phải yêu cầu giới lănh đạo không được thực hiện bản Hiệp ước biên giới này. Và nếu cần th́ phải đưa vấn đề này ra Ṭa án Quốc tế, và nhờ Hội Luật gia Quốc tế can thiệp vào việc này.