Tường-Thuật Trận Hải-Chiến
Lịch-Sử Hoàng-Sa
Hải Quân Đại Tá Hà Văn Ngạc
(Trích
Nguyệt San Đoàn Kết, Austin Texas)
Lời Ṭa Soạn:
Chúng
tôi vừa nhận được hung tin: Hải Quân
Đại Tá Hà Văn Ngạc, Hải Đội Trưởng
Hải Đội III Tuần Dương HQVNCH, người
chỉ huy trận hải chiến tại quần
đảo Hoàng Sa vào năm 1974, đă đột ngột
từ trần tại Dallas, Texas vào hồi 10 giờ 30 sáng
Thứ Sáu ngày 12 tháng 2 năm 1999, hưởng thọ 64
tuổi.
Trong
khoảng 10 năm vừa qua, chúng tôi liên lạc rất
thường xuyên với Đại Tá Ngạc để yêu
cầu ông viết về trận hải chiến Hoàng Sa,
nhưng v́ nhiều lư do, ông vẫn do dự. Măi tới
cuối năm 1998, vào dịp Lễ Giáng Sinh, ông mới
gửi tới Ṭa Soạn Nguyệt San Đoàn Kết bài
"Tường Thuật Về Trận Hải Chiến
Hoàng Sa" do chính ông viết nhân dịp kỷ niệm 25
năm trận đánh lịch sử này. Ngoài ra, ông cũng
đă cho phép chúng tôi phỏng vấn và cung cấp nhiều
h́nh ảnh hiếm có cùng những chi tiết qúi báu về
vị trí của các chiến hạm tham chiến để
Ṭa Soạn có thể sửa lại các phóng đồ
về trận hải chiến cho thêm chính xác.
Chúng
tôi dự định xuất bản số đặc
biệt về trận Hải Chiến Hoàng Sa nhân ngày Quân
Lực 19 tháng 8 năm nay, nhưng chưa kịp thực
hiện th́ Hải Đội Trưởng Hà Văn Ngạc
đă vội vă giă từ các chiến hữu. Xin thành
thật phân ưu cùng tang quyến.
Đúng
25 năm trước, vào mùa Xuân Giáp Dần năm 1974 ,
Hải Đội Trưởng Hà Văn Ngạc đă anh
dũng chỉ huy các chiến hạm Hải Quân VNCH
chận đánh quân xâm lăng Trung Cộng tại Hoàng Sa.
Giờ đây, hương linh chiến hữu Hà Văn Ngạc
vừa trở lại với Hoàng Sa để tiếp
tục bảo vệ chủ quyền chính đáng của
Tổ Quốc Việt Nam tại Biển Đông.
Trân
trọng.
Trần
Đỗ Cẩm
Chủ Nhiệm Nguyệt San Đoàn Kết, Austin Texas
Sau đây là thủ bút của Hải Đội
Trưởng Hà văn Ngạc
Đôi lời trước khi viết
Đă
25 năm kể từ ngày tôi tham-dự trận
hải-chiến Hoàng-Sa, tôi chưa từng tŕnh bầy hay viết
mô-tả lại về trận đánh này, ngay cả có
nhiều lần tôi đă thất hứa với các bậc
tiên-sinh yêu-cầu tôi thuật lại chi-tiết của
cuộc đụng-độ. Dù thắng hay bại,
chỉ có một điều duy-nhứt không thể
chối căi được là các chiến-hữu các cấp
của Hải-quân Việt-Nam Cộng-Ḥa trong trận
hải-chiến đă anh-dũng chiến-đấu
bằng phương-tiện và kinh-nghiệm có trong tay
để chống lại một kẻ xâm-lăng truyền-kiếp
của dân-tộc hầu bảo-vệ lănh-thổ của
Tổ-quốc. Trước một thù-địch có
sức mạnh gấp bội, dù cuộc-chiến có
hạn-chế hay kéo dài hoặc mở rộng, phần
cuối là chúng ta vẫn phải tạm lùi bước
trước các cuộc cường-tập của
đối-phương để t́m-kiếm một
cơ-hội thuận-tiện khác hầu khôi-phục
lại phần đất đă bị
cưỡng-chiếm.
Hôm
nay nhân ngày Tết Kỷ-Măo, tôi viết những gịng này
để tưởng-niệm anh-linh các liệt-sĩ
đă hy-sinh khi cùng tôi chiến-đấu chống kẻ
xâm-lăng trên các mảnh đất xa vời của
Quốc-Tổ, một số đă vĩnh-viễn nằm
lại trong ḷng biển Hoàng-Sa như để thêm một
chứng-tích lịch-sử của chủ-quyền
quốc-gia, một số khác đă bỏ ḿnh trên biển cả
khi t́m đường thoát khỏi sự tàn-bạo của
người phương bắc.
Có
nhiều chiến-hữu Hải-quân đă từng
hăng-say viết lại một trang-sử oai-hùng của
Hải-quân và toàn Quân-lực Việt-Nam của nền
Đệ-Nhị Cộng-Ḥa, nhưng đă thiếu-xót
nhiều chi-tiết chính-xác mà vào những năm
trước 1975 chưa được phép phổ-biến,
và cũng v́ phải lưu-lạc khắp thế-giới
tự-do nên các chiến-hữu đó đă không thể
liên-lạc để tham-khảo cùng tôi.
Nhiều
chi-tiết về giờ-giấc và về vị-trí bạn
và địch, cũng như tên họ của các cấp có
liên-hệ tới biến cố, v́ không có tài-liệu
truy-lục, nên chỉ có thể viết vào khoảng
gần đúng nhất. Tôi chỉ tường-thuật
trung-thực những chi-tiết theo khía-cạnh của
một người chỉ-huy chiến-thuật
được biết và cũng mong-mỏi các
chiến-hữu nào c̣n có thể nhớ chắc-chắn các
chi-tiết quan-trọng khác, tôi sẽ sẵn-sàng
tiếp-nhận qua ṭa-soạn này, để sửa lại
tài-liệu này cho đúng.
Hà-Văn-Ngạc
"Tân
xuân Giáp-Dần Hoàng-Sa-chiến
Nam-ngư hải-ngoại huyết lưu hồng"
Hai
câu thơ với lối hành-văn vận theo sấm
Trạng-Tŕnh đă được truyền-khẩu rất
nhanh khi Hải-đội Đặc-nhiệm Hoàng-Sa trở
về tới Đà-nẵng vào sáng sớm ngày 20 tháng 4 năm
1974. Và câu thơ này do chính Hải-quân Đại-Tá
Nguyễn-Viết-Tân (thủ-khoa Khóa 5 của tôi) lúc đó
đang giữ chức-vự Chỉ-huy-trưởng
Sở Pḥng-Vệ Duyên-hải, đọc cho tôi nghe. Từ
ngày đó tới nay đă đúng 25 năm, và do sự
khuyến-khích của các bậc thượng-trưởng
của Hải-quân Việt-Nam, những chi-tiết về
diễn-tiến chưa tùng tiết-lộ của trận
hải-chiến cần được ghi lại
để làm chứng-liệu lịch-sử.
Sau
trận hải-chiến, những ưu và khuyết
điểm về chiến-thuật và chiến-lược
của Hải-quân Việt-Nam Cộng-Ḥa đến nay
nếu nêu ra th́ sẽ không c̣n một giá-trị
thực-tiễn nào để có thể làm những bài
học cho những biến-cố kế-tiếp. V́ vậy
một vài điều nếu có nêu ra tại đây th́
chỉ để ghi lại t́nh-trạng và khả-năng
khi Hải-quân Việt-Nam Cộng-Ḥa khi đă phải
đương đàu với Trung-cộng, là một
quốc-gia vào thời-điểm đó, đă sẵn có
một lực-lượng hùng-hậu về
hải-lục-không-quân gấp bội của Việt-Nam
Cộng-Ḥa.
Một
điểm hănh-diện cho Hải-quân Việt-Nam
Cộng-Ḥa lúc bấy giờ là đă không những phải
sát-cánh với lực-lượng bạn chống lại
kẻ nội-thù là cộng-sản miền bắc trong
nội-địa, lại vừa phải bảo-vệ
những hải-đảo xa-xôi, mà lại c̣n phải
chiến-đấu chống kẻ xâm-lăng, đă
từng biết bao lần dầy xéo đất
nước trong suốt lịch-sử lập-quốc và
dành quyền độc-lập của xứ sở.
So-sánh
với các cuộc hành-quân ngoại-biên vào các năm 1970-71
của Quân-lực VNCH sang đất Kampuchia va Hạ-Lào,
th́ quân-lực ta chỉ chiến đẵu ngang ngửa
vơi cộng-sản Việt-Nam ẩn náu trên đất
nước láng-giềng mà thôi. Phải thành-khẩn mà
nhận rằng Hải-quân Việt-Nam Cộng-Ḥa ngoài
nội-thù c̣n phải chống ngoại-xâm mà đă rất
khó tiên-liệu để chuẩn-bị một cuộc
chiến chống lại một lực-lượng
hải-quân Trung-cộng tương-đối
dồi-đào hơn cả chúng ta về phẩm cũng
như lượng. Hải-quân Việt-Nam ta đă có
những gánh nặng về hành-quân để
yểm-trợ lực-lượng bạn và hành-quân
ngăn-chận các vụ chuyển-quân lén-lút của
Việt-cộng qua biên-giới Miên-Việt trong vùng sông ng̣i
cũng như các vụ tiếp-tế quân-dụng của
chúng vào vùng duyên-hải.
Trước
khi đi vào chi-tiết của trận hải-chiến
lịch-sử này, chúng ta thử nhắc sơ-lược
lại cấu-trúc nhân-sự
của
thượng-tầng chỉ-huy và của các
đơn-vị tham-chiến của Hải-quân vào lúc
biến-cố:
-
Tư-lệnh Hải-quân: Đề-Đốc
Trần-văn-Chơn
- Tư-lệnh-phó Hải-quân: Phó Đề-Đốc
Lâm-ngươn-Tánh
- Tham-mưu-Trưởng Hải-quân: Phó Đề-Đốc
Diệp-quang-Thủy
- Tư-lệnh Hạm-đội: HQ Đại-tá
Nguyễn-xuân-Sơn
- Tư-lệnh HQ Vùng 1 Duyên-hải: Phó Đề-Đốc
Hồ-văn Kỳ-Thoại
- Chỉ-huy-trưởng Hải-đội
tuần-dương: HQ Đại-tá Hà-văn-Ngạc,
(Hải-đội 3) và là Sĩ-quan chỉ-huy
chiến-thuật trận hải-chiến.
- Hạm-trưởng Khu-trục-hạm HQ4: HQ Trung-Tá
Vũ-hữu-San
- Hạm-trưởng Tuần-dương-hạm HQ5: HQ
Trung-Tá Phạm -trọng- Quỳnh
- Hạm-trưởng Tuần-dương-hạm HQ16: HQ
Trung-Tá Lê-văn-Thự
- Hạm-trưởng Hộ-tống-hạm HQ10: HQ
Thiếu-Tá Ngụy-văn-Thà (truy-thăng HQ Trung-Tá)
- Trưởng toán Hải-kích đổ-bộ: HQ Đại-Úy
Nguyễn-minh-Cảnh.
Lư-do tôi đă có mặt
tại Hoàng-Sa
Rất
nhiều chiến-hữu trong Hải-quân đă không rơ
nguyên-cớ nào mà tôi đă có mặt để đích-thân
chỉ-huy tại chỗ trận hải-chiến Hoàng-Sa.
Sự có mặt của tôi bắt nguồn từ khi tôi
được Hội-đồng Đô-đốc
chỉ-định tôi tăng-phái cho Vùng I duyên-hải
khoảng từ cuối năm 72 đầu 1973. Lư do
tăng-phái của tôi đến Vùng I duyên-hải tôi không
được biết trước cho đến khi tôi
tới Quân-Khu 1, tôi mới được biết
nhiệm-vụ chính của tôi là chuẩn-bị một
trận thư-hùng giữa Hải-quân VNCH và hải-quân
Bắc-Việt mà lúc đó, tin t́nh-báo xác-nhận là
cộng-sản đă được viện-trợ các
cao-tốc-đĩnh loại Komar của Nga-sô trang-bị
hỏa-tiễn hải-hải (surface to surface). Vào
thời-gian đó Hải-quân VNCH chỉ có khả-năng
chống-đỡ thụ-động loại vũ-khí này.
Cuộc hải-chiến tiên-liệu có thể xẩy ra khi
lực-lượng hải-quân cộng-sản tràn xuống
để hỗ-trợ cho quân-bộ của chúng khi chúng
muốn tái-diễn cuộc cường-tập xuất-phát
từ phía bắc sông Bến-Hải như vào ngày cuối
tháng 3 năm 1972 để khởi phát các cuộc
tấn-công suốt mùa hè đỏ lửa 1972.
Tôi
lưu lại Vùng I duyên-hải chừng hai tuần lễ
hầu nghiên-cứu để thiết-kế.
Kế-hoạch chính của cuộc hải-chiến này là
xử-dụng nhiều chiến-hạm và
chiến-đỉnh (WPB và PCF) để giảm bớt
sự thiệt-hại bằng cách trải nhiều
mục-tiêu trên mặt biển cùng một lúc. Song-song
với việc này là các chiến-hạm và
chiến-đĩnh phải xử-dụng đạn
chiếu-sáng và hỏa-pháo cầm-tay như là một cách
chống hỏa-tiễn thụ-động. Ngoài ra
Hải-quân cũng cần đặt ra sự
yểm-trợ của pháo-binh của Quân-đoàn I
để tác-xạ ngăn-chặn và tiêu-diệt
lực-lượng hải-quân cộng-sản tại phía
bắc Cửa Việt trước khi họ tràn xuống
phía nam để đủ tầm phóng hỏa-tiễn.
Sau
khi đă thuyết-tŕnh tại Bộ-Tư-Lệnh
Hải-quân Vùng I duyên-hải cùng các Chỉ-huy-trưởng
các đơn-vị duyên-pḥng và duyên-đoàn, Tư-lệnh
HQ Vùng I duyên-hải chấp-thuận kế-hoạch và
đưa kế-hoạch lên thuyết-tŕnh tai
Bộ-Tư-Lệnh Quân-đoàn I và Quân-Khu I. Buổi
thuyết-tŕnh tại BTL/Quân-đoàn I do đích-thân
Trung-Tướng Ngô-quang-Trưởng chủ-tọa, ngoài
Tư-lệnh HQ Vùng I duyên-hải c̣n có Đại-Tá
Hà-mai-Việt Trưởng Pḥng 3 Quân-đoàn, Đại-tá
Khiêu-hữu-Diêu, Đại-Tá Nguyễn-văn-Chung
Chỉ-huy-trưởng pháo-binh Quân-đoàn và một số
rất ít các sĩ-quan phụ-tá. Nhu-cầu yểm-trợ
pháo-binh cho cuộc hải-chiến được
chấp-thuận ngay và Chỉ-huy-trưởng pháo-binh quân-đoàn
hứa sẽ phối-trí pháo-binh, đặc-biệt là
pháo-binh 175 ly để thỏa-măn kế-hoạch của
Hải-quân, khi được yêu-cầu.
Kể
từ khi được chỉ-định tăng-phái, tôi
thường có mặt tai Vùng I duyên-hải mỗi tháng
chừng hai tuần tùy theo công-việc của tôi tại
Hải-đội, nhưng chưa lần nào
Bộ-Tư-lệnh HQ, Bộ-Tư-lệnh
Hạm-đội hoặc Vùng I Duyên-hải chỉ-thị
tôi phải có mặt trong vùng. Khi có mặt tại vùng tôi
thường t́m-hiểu t́nh-h́nh tổng-quát tại Quân-Khu I
cũng như đi hoặc tháp-tùng Tư-lệnh HQ vùng I
duyên-hải thăm-viếng các đơn-vị lục-quân
bạn cấp sư-đoàn, lữ-đoàn hay trung-đoàn.
Trở
lại trận hải-chiến Hoàng-Sa, vào khoảng ngày 11
tháng giêng năm 1974, chỉ khoảng vài ngày sau khi
Ngoại-trưởng Hoa-Kỳ Kissinger rời
Trung-cộng, th́ đột-nhiên Ngoại-trưởng
Trung-cộng lại một lần nữa tuyên-bố
về chủ-quyền của họ trên các
quần-đảo Hoàng và Trường-Sa. Tôi rất
lưu-ư tin này v́ tôi đă chỉ-huy công-cuộc đặt
quân trú-pḥng đầu tiên trên đảo Nam-Yết vùng
Trường-Sa vào cuối mùa hè 1973. Vài ngày sau, v́
Ngoại-trưởng VNCH Vương-văn-Bắc c̣n
bận công-cán ngoại-quốc, th́ phát-ngôn-viên Bộ
Ngoại-giao VNCH bác-bỏ luận-cứ của
Trung-cộng và tái xác-nhận một lần nữa
chủ-quyền của VNCH trên các quần-đảo
đó.
Ngày
16 tháng giêng năm 1974, tôi từ Sàig̣n đi Vũng-Tầu
để chủ-tọa lễ trao-quyền chỉ-huy
Tuần-dương-hạm HQ5 Trần-b́nh-Trọng đang
neo tại chỗ, cho tân-hạm-trưởng là Hải-quân
Trung-tá Phạm-trong-Quỳnh (tôi không c̣n nhớ tên cựu
hạm-trưởng). Khi trở về Sàig̣n, lúc theo dơi
bản tin-tức hàng ngày của đài truyền-h́nh th́
thấy Ngoại-trưởng Vương-văn-Bắc
hùng-hồn và nghiêm-trọng khi tuyên-bố chủ-quyền
của VNCH trên 2 quần-đảo Hoàng và Trường-Sa.
Tôi thấy có chuyện bất-ổn có thể xẩy ra
tại Vùng I duyên-hải nhất là Việt-cộng có
lẽ được Trung-cộng hỗ-trợ tạo ra
t́nh-thế rắc-rối ngoài hải-đảo để
thu-hút lực-lượng của Hải-quân Việt-Nam, và
đương nhiên cộng-sản sẽ lợi-dụng
để tràn-xuống dưới vĩ-tuyến 17 như đă
dự-liệu.
Nên
sáng sớm ngày 17, không kịp thông-báo đến
Tư-lệnh Hạm-đội; tôi lên phi-trưởng
Tân-sơn-Nhứt và đến thẳng ngay Trạm
hàng-không quân-sự. Tôi gặp ngay một vị
Thượng-sĩ không-quân trưởng-trạm và nói là tôi
cần đi gắp ra Đà-nẵng. Vị
Thượng-sĩ tŕnh với tôi là danh-sách hành-khách đă
đầy-đủ cho chuyến bay và giới-thiệu tôi
gặp vị Trung-úy phi-công-trưởng phi-cơ C130. Sau
khi tŕnh-bầy lư-do khẩn-cấp đi Đà-nẵng của
tôi, vị phi-công-trưởng trang-trọng mời tôi lên
phi-cơ ngồi vào ghế phụ trong pḥng phi-công.
Đến
Đà-nẵng khoảng 9:00 sáng, tôi mới kêu
điện-thoại cho HQ Đại-tá Nguyễn-hữu-Xuân,
Tư-lệnh-phó Vùng cho xe đón tôi tại
phi-trường. Đến BTL/HQ Vùng I duyên-hải tôi mới
được biết chi-tiết những ǵ đang
xẩy ra tại Hoàng-Sa, và được biết thêm là
chiếc tuần-dương-hạm HQ5, mà tôi vừa
chủ-tọa trao quyền chỉ-huy ngày hôm qua tại
Vũng-Tàu sẽ có mặt tại quân-cảng vào buổi
chiều tối cùng với biệt-đội hải-kích.
Tư-lệnh
HQ vùng I duyên-hải cũng cho tôi hay và giơ một tờ
giấy nhỏ nói là ông có thủ-bút của
Tổng-thống vừa tới thăm bản-doanh
trước đây, nhưng tôi không hỏi về
chi-tiết cũng như xin xem thủ-bút v́ tôi nghĩ
đó là chỉ-thị riêng tư giữa Tổng-Thống
và một vị Tướng-lănh. Vị Tư-lệnh này
c̣n cho tôi hai chọn-lựa: một là chỉ-huy các
chiến-hạm ngay tại Bộ-Tư-lệnh Vùng, hai là
đích-thân trên chiến-hạm. Tôi đáp tŕnh ngay là: Tôi
sẽ đi theo các đơn-vị của tôi. Từ ngày
được thuyên-chuyển về Hạm-đội,
không như các vị tiền-nhiệm, tôi thường xa
Bộ-chỉ-huy để đi theo các chiến-hạm
trong công-tác tuần-dương. Mỗi chuyến công-tác,
sự hiện-diện của tôi đă mang lại cho
nhân-viên chiến-hạm niềm phấn-khởi sau
nhiều ngày phải xa căn-cứ. Tôi thường
lưu ư các vị hạm-trưởng đến việc
huấn-huyện nội-bộ hoặc thao-dượt
chiến-thuật với chiến-hạm khác khi
được phép.
Đến
khoảng buổi chiều th́ Tư-lệnh vùng I
duyên-hải c̣n hỏi tôi có cần thêm ǵ, tôi tŕnh xin thêm
một chiến-hạm nữa v́ cần hai chiếc khi
di-chuyển trong trường-hợp bị tấn-công trên
hải-tŕnh, chứ không phải v́ số lượng
chiến-hạm Trung-cộng đang có mặt tại
Hoàng-Sa. Chiếc Hộ-tống-hạm (PCE) HQ10
Nhựt-Tảo đựơc chỉ-định xung vào
Hải-đoản đặc-nhiệm, với lư-do chính là
chiếc Hộ-tống-hạm này đang
tuần-dương ngay khu-vực cửa khẩu
Đà-nẵng nên giảm bớt thời-gian di-chuyển,
chiến-hạm chỉ có một máy chánh khiển-dụng
mà thôi. Ngoài ra vị Tư-lệnh HQ vùng c̣n tăng-phái cho
tôi HQ Thiếu-Tá Toàn (Ghi chú của Trần Đỗ Cẩm: HQ
Thiếu Tá Nguyễn Chí Toàn, Khóa 11 SQHQ/Nha Trang), mà tôi chưa
biết khả-năng nên trong suốt thời-gian tăng-phái
tôi chỉ trao nhiệm-vụ giữ liên-lạc với các
Bộ Tư-lệnh cho vị sĩ-quan này. Tôi dùng cơm
chiều gia-đ́nh cùng Tư-lệnh HQ Vùng tại
tư-thất trong khi chờ đợi
Tuần-dương-hạm HQ5 tới. Sau bữa ăn,
Tư-lệnh HQ Vùng đích-thân đi bộ tiễn-chân tôi
ra cầu quân-cảng. Sau trận-chiến, vị
Đô-đốc này có thổ-lộ cùng tôi là ông đă
tưởng đó là bữa cơm cuối cùng của ông
với tôi. Như vậy là trận hải-chiến đă
dự-liệu là sẽ có thể xẩy ra, và chắc
vị Đô-đốc đă mật-tŕnh về Tư-lệnh
Hải-quân thường có mặt tại
Bộ-Tư-lệnh.
Tuần-dương-hạm
HQ5 rời bến khoảng 09:00 tối và tôi trao
nhiệm-vụ đi tới Hoàng-Sa cho Hạm-trưởng
HQ5 là vị hạm-trưởng thâm-niên hơn (Ghi chú
của Trần Đỗ Cẩm: HQ5 và HQ10 cùng đi Hoàng Sa,
Hạm Trưởng HQ5 là Trung Tá Quỳnh thuộc khóa 11 SQHQ
Nha Trang, thâm niên hơn Hạm Trưởng HQ5 là Thiếu Tá
Thà thuộc khóa 12 SQHQ Nha Trang). Sự hiện-diện
của tôi trên chiến-hạm này đă làm
tân-hạm-trưởng, vừa nhậm-chức 2 ngày
trước, được vững-tâm hơn v́ chắc
tân-hạm-trưởng chưa nắm vững
được t́nh-trạng chiến-hạm cũng như
nhân-viên thuộc-hạ. Các chiến-hạm đều
giữ im-lặng vô-tuyến ngoại trừ các báo-cáo
định-kỳ về vị-trí.
Những
diễn-tiến ngày hôm trước trận
hải-chiến
Khoảng
8 hay 9:00 giờ sáng ngày 18, hai chiến-hạm HQ5 và HQ10
đă đến gần Hoàng-Sa, và trong tầm âm-thoại
bằng máy VRC46 (hậu-thân của máy PRC25 nhưng với
công-xuất mạnh hơn) để liên-lạc bằng
bạch-văn, v́ tầm hữu-hiệu của máy chỉ
ở trong vùng Hoàng-Sa mà thôi, tôi nói chuyện với
Hạm-trưởng HQ4 HQ Trung-tá Vũ-hữu-San, lúc đó
đang là sĩ-quan thâm-niên hiện-diện, để
được am-tường thêm t́nh-h́nh cũng như
thông-báo về sự hiện-diện của tôi, vừa là
Chỉ-huy-trưởng Hải-đội vừa là
để thay-thế quyền chỉ-huy mọi
hoạt-dộng, theo đúng thủ-tục ghi trong
Hải-quy. Sau khi được tŕnh bầy chi-tiết các
diễn-tiến, tôi có lời khen ngợi
Hạm-trưởng này và chia sẻ những khó-khăn mà
vị này đă trải qua trong những ngày trước khi
tôi có mặt tại vùng.
Vào
khoảng xế trưa, th́ cả 4 chiến-hạm (Ghi chú
của Trần Đỗ Cẩm: HQ4, HQ5, HQ10 và HQ16) đều
tập-trung trong vùng ḷng chảo của quần-đảo
Hoàng-Sa và Hải-đoàn đặc-nhiệm được
thành h́nh. Nhóm chiến-binh thuộc
Tuần-dương-hạm HQ16 và Khu-trục-hạm HQ4
đă đổ-bộ và trương quốc-kỳ VNCH
trên các đảo Cam-Tuyền (Robert), Vĩnh-Lạc (Money)
và Duy-mộng (Drummond) từ mấy ngày qua vẫn được
giữ nguyên vi-trí pḥng-thủ để giữ đảo.
Sau khi quan-sát các chiến-hạm Trung-cộng lởn vởn
phía bắc đảo Quang-Ḥa (Duncan), tôi
quyết-định ngay là hải-đoàn sẽ
phô-trương lực-lượng bằng một cuộc
thao-diễn chiến-thuật tập-đội để
tiến về phía đảo Quang-Ḥa với hy-vọng là có
thể đổ-bộ hải-kích như các
chiến-hạm ta đă làm trước đây. Lúc này
trời quang-đăng, gió nhẹ và biển êm. Tất cả
chiến-hạm đều phải vào nhiệm-sở
tác-chiến, nhưng các dàn hải-pháo và vủ-khí
đại-liên phải ở trong thế thao-diễn.
Khởi hành từ nam đảo Hoàng-Sa để tiến
về đảo Quang-Ḥa, 4 chiến-hạm vào
đội-h́nh hàng dọc, dẫn đầu là
Khu-trục-hạm HQ4, theo sau là tuần-dương-hạm
HQ5 làm chuẩn-hạm đă có trương hiệu-kỳ
hải-đội, thứ ba là tuần-dương-hạm
HQ16 và sau cùng là Hộ-tống-hạm HQ10, tốc-độ
chừng 6 gút, khoảng cách giữa các chiến-hạm là
hai lần khoảng cách tiêu-chuẩn (tức 1000 yard),
phương-tiện truyền-tin là kỳ-hiệu và
quang-hiệu, và âm-thoại bằng VRC46 hoặc PRC25 chỉ
xử-dụng để tránh hiểu-lầm ám-hiệu
vận-chuyển chiến-thuật mà thôi.
Chừng
nửa giờ sau khi hải-đoàn vận-chuyển vào
đội-h́nh hướng về phía đảo Quang-Ḥa th́
hai chiến-hạm Trung-cộng loại Kronstad mang
số-hiệu 271 và 274 bắt đầu phản-ứng
bằng cách vận-chuyển chặn trước
hướng đi của hải-đoàn, nhưng
hải-đoàn vẫn giữ nguyên tốc-độ, trong
khi đó th́ hai chiếc chiến-hạm khác nhỏ hơn
mang số 389 và 396 (Ghi chú của Trần Đỗ Cẩm:
đây là hai trục lôi hạm tức là tầu vớt ḿn
loại T43) cùng 2 chiếc ngư-thuyền ngụy-trang
402 và 407 (Ghi chú của Trần Đỗ Cẩm: ngư
thuyền số 402 mang tên Nam Ngư) của họ
vẫn nằm nguyên vị-trí sát bờ bắc đảo
Quang-Ḥa. Tôi đă không chú-tâm đến 2 chiếc
chiến-hạm nhỏ của địch v́ cho rằng, hai
chiếc này chỉ là loại phụ mà thôi (sau này, khi
sưu tầm tài liệu về trận hải chiến
Hoàng Sa, HQ Thiếu-Tá Trần-Đỗ-Cẩm truy ra theo
số-hiệu là loại trục-lôi-hạm và chắc
trang-bị vũ-khí nhẹ hơn) c̣n hai chiếc tầu
tiếp-tế ngụy-trang như ngư-thuyền th́ không đáng
kể. Hành-động chận đường tiến
của chiến-hạm ta đă từng được
họ xử-dụng trong mấy ngày trước đây khi
các chiến-hạm ta đổ quân lên các đảo
Cam-tuyền, Vĩnh-lạc và Duy-mộng để xua quân
của Trung-cộng rời đảo. Chiếc Kronstad 271
bắt đầu xin liên-lạc bằng quang-hiệu
để xin liên-lạc, Tuần-dương-hạm HQ5
trả lời thuận và nhận công-điện bằng
Anh-ngữ: "These islands belong to the People Republic of China
(phần này tôi nhớ không chắc-chắn) since Ming dynasty
STOP Nobody can deny" (Phần này tôi nhớ rất kỹ v́
tôi có phụ nhận quang-hiệu). Tôi cho gởi ngay một
công-điện khái-quát như sau: "Please leave our territorial
water immediately"
Công-điện
của chiến-hạm Trung-cộng được lập
đi lập lại ít nhất 3 lần sau khi họ
nhận được công-điện của
Hải-đoàn đăc-nhiệm VNCH, và chiến-hạm ta
cũng tiếp-tục chuyển lại công-điện
yêu-cầu họ rời khỏi lănh-hải của VNCH.
V́
2 chiến-hạm Kronstad Trung-cộng cố-t́nh chặn
đường tiến của Hải-đoàn
đặc-chiệm với tốc-độ khá cao, nếu
Hải-đoàn tiếp-tục tiến thêm th́ rất có
thể gây ra vụ đụng tầu, tôi đưa
Hải-đoàn trở về phía nam đảo Hoàng-Sa và
vẫn giữ t́nh-trạng ứng-trực cũng như
theo dơi các chiến-hạm Trung-cộng, họ cũng
lại tiếp-tục giữ vị-trí như cũ
tại phía bắc và tây-bắc đảo Quang-Ḥa. Sự
xuất-hiện thêm 2 chiến-hạm của Hải-quân
Việt-Nam vào trong vùng chắc-chắn đă
được chiếc Kronstad 271 của Trung-cộng,
được coi như chiến-hạm chỉ-huy, báo cáo
về Tổng-hành-dinh của họ, và việc
tăng-viện có thể được coi như đă
được chuẩn-bị.
Với
hành-động quyết-liệt ngăn-chặn ta không
tiến được đến đảo Quang-Ḥa, tôi
cho rằng họ muốn cố-thủ đảo này.
Việc đổ-bộ quân để xua đuổi
họ ra khỏi đảo, lúc đó tôi hy-vọng, chỉ
có thể phải thực-hiện bất-thần
để tránh hành-động ngăn-chặn của
họ và có lực-lượng hải-kích với
trang-phục người nhái, may ra họ có thể phải
nhượng-bộ, như Tuần-dương-hạm HQ16
và Khu-trục-hạm HQ4 đă thành-công trong mấy ngày
trước đó. Nếu họ tấn-công thay v́
nhượng-bộ, Hải-đoàn đặc-nhiệm
buộc phải sẵn-sàng chống-trả.
Vào
khoảng 8 giờ tối, tôi yêu-cầu
Tuần-dương-hạm HQ16 chuyển phái-đoàn công-binh
của Quân-đoàn I sang Tuần-dương-hạm HQ 5
bằng xuồng. Phái-đoàn công-binh Quân-đoàn I do
Thiếu-tá Hồng hướng-dẫn đă vào gặp tôi
tại pḥng ăn Sĩ-quan có theo sau Ông Kosh thuộc
cơ-quan DAO Hoa-Kỳ tại Đà-nẵng. Tôi cho cả hai hay
là t́nh-h́nh sẽ khó tránh khỏi một cuộc
đụng-độ nên tôi không muốn các nhân-viên không
Hải-quân có mặt trên chiến-hạm và tôi sẽ
đưa họ lên đảo. Tôi cũng yêu-cầu
Tuần-dương-hạm HQ5 cấp cho tất cả
một ít lưong-khô. Riêng ông Kosh th́ tôi yêu-cầu
Hạm-trưởng HQ5 đưa cho ông 1 bịch thuốc
lá 10 bao Capstan. Tôi tiễn chân tất cả phái-đoàn
xuống xuồng và vẫy tay chào họ khi xuồng
bắt đầu hướng về đảo Hoàng-Sa.
Kể từ giờ phút đó tới nay tôi không có dịp
nào gặp lại ông Kosh để thăm hỏi ông và
yêu-cầu ông cho trả lại Tuần-dương-hạm
HQ5 bịch thuốc lá Capstan v́ thuốc lá này thuộc
quân-tiếp-vụ của chiến-hạm xuất ra
ứng trước. Riêng Thiếu-tá Hồng th́ tôi đă có
dịp thăm hỏi ông tại Los Angeles vào năm 1996,
cũng theo lời ông th́ ông đă viết xong vào
trước năm 1975, một cuốn kư-sự về
thời-gian bị bắt làm tù-binh trong lục-dịa
Trung-Hoa nhưng không được Tổng Cục
Chiến-tranh Chính-trị cho xuất bản v́ chưa
phải lúc thuận-tiện.
Vào
khoảng 10 giờ tối, tôi trực-tiếp nói chuyện
bằng vô-tuyến với tất cả
hạm-trưởng để cho hay là t́nh-h́nh sẽ khó
tránh được một cuộc đụng-độ,
và yêu-cầu các vị này chuẩn-bị các
chiến-hạm và huy-động tinh-thần nhân-viên
để sẵn-sàng chiến-đấu. Tôi biết rơ
cuộc chiến nếu xẩy ra th́ tất cả nhân-viên
đều không đủ kinh-nghiệm cho các cuộc
hải-chiến, v́ từ lâu các chiến-hạm chỉ
chú-tâm và đă thuần-thuộc trong công-tác
tuần-dương ngăn-chặn hoặc yểm-trợ
hải-pháo mà thôi, nếu có những nhân-viên đă
phục-vụ trong các giang-đoàn tại các vùng sông ng̣i th́
họ chỉ có những kinh-nghiệm về
chiến-đấu chống các mục-tiêu trên bờ và
với vũ-khí tương-đối nhẹ hơn và
dễ-dàng trấn-áp đối-phương bằng
hỏa-lực hùng-hậu.
Vào
khoảng 11:00 giờ tối ngày 18, một lệnh hành-quân,
tôi không c̣n nhớ được xuất-xứ, có thể
là của Vùng I duyên-hải, được chuyển mă-hóa
trên băng-tần SSB (single side band) (Ghi chú của
Trần Đỗ Cẩm: đây là công điện
Mật/Khẩn chiến dịch mang số 50.356, nhóm ngày
giờ 180020H/01/74 do BTL/HQ/V1ZH gửi với tiêu đề:
Lệnh Hành Quân Hoàng Sa 1) . Lệnh hành-quân vừa
được nhận vừa mă-dịch ngay nên không bị
chậm-trễ, và lệnh này ghi rơ quan-niệm hành-quân như
sau: tái-chiếm một cách ḥa-b́nh đảo Quang-Ḥa.
Lệnh hành-quân cũng không ghi t́nh-h́nh địch và
lực-lượng trừ-bị nhưng những
kinh-nghiệm từ trước tới nay nhất là trong
hai năm tôi đảm-nhận trách-vụ Tham-mưu-phó
hành-quân tại BTL/HQ, tôi dự-đoán Trung-cộng, v́ đă
thiết-lập một căn-cứ tiền-phưong
tại đảo Phú-lâm thuộc nhóm Tuyên-đức
nằm về phía đông-bắc đảo Hoàng-Sa sát
vĩ-tuyến 17, nên họ đă có thể đă
phối-trí tại đây lực-lượng
trừ-bị, và hơn nữa trên đảo Hải-Nam c̣n
có một căn-cứ Hải-quân rất lớn và một
không-lực hùng-hậu với các phi-cơ MIG 19 và 21 với
khoảng cách gần hơn là từ Đà-nẵng ra. Việc
Trung-cộng lấn-chiếm những đảo không có quân
trú-pḥng của ta trong vùng Hoàng-Sa, đă phải
được họ chuẩn-bị và thiết-kế chu
đáo từ lâu trước khi tái tuyên-bố chủ-quyền.
Trong khi đó việc Hải-quân VNCH phát-hiện sự
hiện-diện của họ chỉ có từ khi
Tuần-dương-hạm HQ16 được lệnh
đến thăm-viếng định-kỳ và chở theo
phái-đoàn công-binh Quân-đoàn I ra thám-sát đảo
để dự-kiến việc thiết-lập một
phi-đạo ngắn.
Ngay
sau khi hoàn-tất nhận lệnh hành-quân, tôi chia
Hải-đoàn thành hai phân-đoàn đặc-nhiệm:
Phân-đoàn I là nỗ-lực chính gồm Khu-trục-hạm
HQ4 và Tuần-dương-hạm HQ5 do Hạm-trưởng
Khu-trục-hạm HQ4 chỉ-huy; Phân-đoàn II là
nỗ-lực phụ gồm Tuần-dương-hạm
HQ16 và Hộ-tống-hạm HQ10 do Hạm-trưởng
Tuần-dương-hạm HQ16 chỉ-huy. Nhiệm-vụ
là phân-đoàn II giữ nguyên vị-trí trong ḷng chảo
Hoàng-Sa để tiến về đảo Quang-Ḥa vào
buổi sáng. Phân-đoàn I khởi hành vào 12:00 đêm đi
bọc về phía tây rồi xuống phía nam sẽ có
mặt tại nam đảo Quang-Ḥa vào 06:00 sáng ngày hôm sau
tức là ngày 19 để đổ-bộ
biệt-đội hải-kích. Phân-đoàn I phải đi
bọc ra phía tây quần-đảo thay v́ đi thẩng
từ đảo Hoàng-Sa xuống đảo Quang-Ḥa là
để tránh việc các chiến-hạm Trung-cộng có
thể lại vận-chuyển ngăn-chặn
đường tiến của chiến-hạm như
họ đă làm vào buổi chiều, vả lại việc
hải-hành tập-đội về đêm trong vùng có băi
cạn và đá ngầm có thể gây trở-ngại cho các
chiến-hạm, nhất là Khu-trục-hạm c̣n có bồn
SONAR (máy ḍ tiềm-thủy-đĩnh), hy-vọng
hải-tŕnh như vậy sẽ tạo được yếu-tố
bất ngờ. Hơn nữa về mùa gió đông-bắc,
việc đổ-bộ vào phía tây-nam sẽ tránh
được sóng biển cho xuồng-bè. Nên ghi-nhận
tại điểm này là kể từ năm 1973, toán
cố-vấn HQ Hoa-kỳ tại Hạm-đội mà
trưởng toán là HQ Đại-tá Hamn (tên họ) đă
nhiều lần yêu-cầu tháo gỡ máy Sonar trên các
khu-trục-hạm. Phó Đề-đốc Nguyễn-thành-Châu
(lúc đó c̣n mang cấp HQ Đại-tá) Tư-lệnh
Hạm-đội đă trao nhiệm-vụ cho tôi
thuyết-phục họ giữ máy lại để dùng vào
việc huấn-luyện. Măi đến khi HQ Đại-tá
Nguyễn-xuân-Sơn nhận chức Tư-lệnh
Hạm-đội một thời-gian, tôi vẫn
tiếp-tục liên-lạc với toán cố-vấn, và sau
cùng họ mới bằng ḷng giữ máy lại với
tính-cách để huấn-luyện. Thực ra một
khu-trục-hạm mà thiếu máy thám-xuất
tiềm-thủy-đĩnh th́ khả-năng tuần-thám và
tấn-công sẽ giảm đi nhiều.
Diễn-tiến
trận hải-chiến ngày 19 tháng giêng năm 1974
Đúng 6:00 sáng ngày 19, trời vừa mờ sáng,
Phân-đoàn I đă có mặt tại tây-nam đảo
Quang-Ḥa, thủy-triều lớn, tầm quan-sát trong ṿng 1.50
đến non 2.00 hải-lư, trời có ít mây thấp
nhưng không mưa, gió đông-bắc thổi nhẹ,
biển tương-đối êm tuy có sóng ngầm.
Phân-đoàn I tiến sát đảo khoảng hơn 1
hải-lư, Tuần dương-hạm HQ5 nằm gần bờ
hơn một chút để thuận-tiện
đổ-bộ hải-kích. Hai chiếc Kronstad 271 và 274
bị bất ngờ rơ-rệt nên thấy họ đă
vận-chuyển lúng-túng và không thực-hiện
được hành-động ngăn-cản như họ
đă từng làm vào chiền hôm trước. Tôi cũng
bị bất-ngờ là hai chiếc chủ-lực địch
lại có mặt cùng một nơi để sẵng-sàng
đối đầu mà tôi không phải t́m-kiếm họ,
như tôi đă coi họ như là muc-tiêu chính. Họ đă
phải luồn ra khỏi khu ḷng chảo vào ban đêm,
nhưng không hiểu là họ có theo dơi được
đuờng tiến-quân của Phân-đoàn I hay không. Vào
giờ này th́ họ đă phải biết rơ là
Tuần-dương-hạm HQ5 là chiến-hạm chỉ-huy
của ta và cũng đă phải biết được
hỏa-lực của chiếc khu-trục-hạm.
Biệt-đội
hải-kích do HQ Đại-úy Nguyễn-minh-Cảnh chỉ-huy
đă được tôi chỉ-thị là không
được nổ súng và lên bờ yên-cầu toán quân
của họ rời đảo. Trong biệt-đội
này có một chiến-sĩ hải-kích Đỗ-văn-Long và
luôn cả HQ Đại-Úy Nguyễn-minh-Cảnh là những chiến-sĩ
đă tham-dự cuộc hành-quân đầu-tiên
Trần-hưng-Đạo 22 (nếu tôi không lầm) cũng do
tôi chỉ-huy để xây-cất doanh-trại và
đặt quân trú-pḥng đầu-tiên trên đảo
Nam-Yết thuộc quần-đảo Trường-Sa vào
cuối mùa hè năm 1973.
Một
lần nữa, khi biệt-đội hải-kích xuồng
xuồng cao-su, tôi đích-thân ra cầu thang căn-dặn và
nhấn mạnh về việc đổ-bộ mà không
được nổ súng, và khi bắt liên-lạc
được với họ th́ yêu-cầu họ rời
khỏi đảo.
Tôi
không chắc là cuộc đổ-bộ sẽ thành-công v́
quân Trung-cộng trên đảo đă phải
tổ-chức bố-pḥng cẩn-mật tiếp theo sự
thất-bại của họ trên các đảo khác đă
nói ở trên, trong khi đó biệt-đội hải-kích
lại không có được hỏa-lực
chuẩn-bị băi đổ-bộ. Một lần nữa
tôi lại chỉ-thị cho các hạm-trưởng
chuẩn-bị để chiến-đấu. Nếu
cuộc đổ-bộ thất-bại th́ với
hỏa-lực của 2 khẩu 76 ly tự-động trên
Khu-trục-hạm HQ4, một chiến-hạm
chủ-lực của Hải-đoàn đăc-nhiệm,
sẽ có đủ khả-năng loại ít nhất là hai
chiến-hạm chủ-lực Trung-cộng ra khỏi ṿng
chiến không mấy khó-khăn, c̣n quân-bộ của
Trung-cộng trên-đảo th́ tôi tin chỉ là một
mục-tiêu thanh-toán sau cùng. Tôi c̣n có ư-định là sẽ
điều-động chiếc khu-trục-hạm
vượt vùng hơi cạn trực-chỉ hướng bắc
vào thẳng vùng ḷng chảo để tăng-cường
cho Phân-đoàn II nếu cần sau khi đă loại xong 2
chiếc Kronstad mà tôi luôn-luôn cho là mục-tiên chính. Tôi
rất vững ḷng vào hỏa-lực của
chiến-hạm chủ-lực v́ tôi đă được
tường-tŕnh đầy-đủ về
khả-năng của hải-pháo 76 ly tự-động khi
Khu-trục-hạm này yểm-trợ hải-pháo tại vùng
Sa-hùynh trong nhiệm-kỳ hạm-trưởng của HQ
Trung-Tá Nguyễn-quang-Tộ.
Biệt-đội
hải-kích tiến vào đảo bằng 2 xuồng cao-su,
từ chiến-hạm ta, việc quan-sát sự bố-pḥng
của Trung-cộng trên đảo không được rơ
ràng. Các chiến-hạm Trung-cộng cũng không có
phản-ứng ǵ đối với xuồng của
hải-kích. Theo báo-cáo của
Biệt-đội-trưởng hải-kích th́
chiến-sĩ hải-kích Đỗ-văn-Long là người
đầu-tiên tiến vào đảo và vừa nổ súng
vừa tiến vào trong nên đă bị hỏa-lực trong
bờ bắn tử-thương ngay tại băi-biển. HQ
Trung-Úy Lê-văn-Đơn (xuất-thân từ bộ-binh)
tiến vào để thâu-hồi tử-thi của
liệt-sĩ Long cũng lại bị tử-thương
ngay gần xuồng nên tử-thi vị sĩ-quan này
được thâu-hồi ngay. Việc thất-bại
đổ-bộ được báo-cáo ngay về
Bộ-Tư-lệnh HQ vùng I duyên-hải và chừng ít phút
sau đó (vào khoảng 09:30 sáng) th́ đích thân Tư-lệnh
HQ VNCH hay Tư-lệnh Vùng I duyên-hải ra lệnh
vắn-tắt có hai chữ: "khai-hỏa" bằng
bạch-văn cho Hải-đoàn đặc-nhiệm và không
có chi-tiết ǵ khác hơn. Tôi nhận biết được
khẩu-lệnh trên băng siêu-tần-số SSB (single side
band) không phải là của nhân-viên vô-tuyến mà phải là
của cấp Đô-đốc, nhưng từ đó
đến nay tôi vẫn tin rằng là của Tư-lệnh
Hải-quân mà tôi đă quen-thuộc giọng nói, nên tôi đă
không kiểm-chứng thêm về sau. Tôi trở nên yên-tâm
hơn v́ khẩu-lệnh khai hỏa đă giải-tỏa
trách-nhiệm của tôi ghi trong phần quan-niệm của
lệnh hành-quân là tái-chiếm một cách ḥa-b́nh. Tôi
đích-thân vào máy siêu-tần-số tŕnh ngay là chưa có
thể khai-hỏa được v́ phải chờ
triệt-thối Biệt-đội hải-kích về
chiến-hạm, họ c̣n trên mặt biển và ở vào
vị-thế rất nguy-hiểm. Riêng tử-thi của
liệt-sĩ hải-kích Đỗ-văn-Long tôi lệnh không
cho vào lấy v́ có thể gây thêm thương-vong. Tôi tin
rằng tử-thi của Liệt-sĩ Long sẽ không
khó-khăn để thâu-hồi khi toán quân-bộ
Trung-cộng được tiêu-diệt sau đợt các
chiến-hạm của họ bị loại hoàn-toàn
khỏi ṿng chiến.
Vào
khoảng gần 10:00 giờ sáng, biệt-đội
hải-kích được hoàn-tất thu-hồi về
Tuần-dương-hạm HQ5 với HQ Trung-Úy
Lê-văn-Đơn tử-thương. Trong khi đó th́ tôi chỉ-thị
cho các chiến-hạm chuẩn-bị tấn-công, mỗi
chiến-hạm tấn-công một chiến-hạm
địch, và bám sát địch trong tầm hải-pháo 40
ly (khoảng 3 cây-số), v́ loại hải-pháo này có
nhịp tác-xạ cao, dễ điều-chỉnh và xoay
hướng nhanh hơn. Tôi không tin-tưởng nhiều vào
hải-pháo 127 ly và khả-năng điều-khiển
chính-xác của nhân-viên v́ hải-pháo chỉ có thể
tác-xạ từng phát một, nạp đạn nặng-nề
và chậm xoay hướng nên tốt hơn là
trực-xạ.
Tất
cả các chiến-hạm phải cùng khai-hỏa một lúc
theo lệnh khai-hỏa của tôi để tạo sự
bất ngờ và sẽ gây thiệt-hại trước cho
các chiến-hạm Trung-cộng. V́ tầm quan-sát c̣n rất
hạn-chế, nên từ Tuần-dương-hạm HQ5 không
quan-sát được Tuần-dương-hạm HQ16 và
Hộ-tống-hạm HQ10 cũng như hai chiến-hạm
khác và hai ngư-thuyền ngụy-trang của Trung-cộng
nên tôi không rơ các chiến-hạm này bám-sát các
chiến-hạm Trung-cộng được bao nhiêu,
nhưng tôi đă tin rằng Phân-đoàn II không có bận tâm
về việc đổ-bộ nên có nhiều th́-giờ
hơn để thi-hành kế-hoạch tấn-công và sẽ
dễ-dàng chế-ngự được hai
chiến-hạm phụ của địch cùng hai
ngư-thuyền. Riêng Tuần-dương-hạm HQ5 và
Khu-trục-hạm HQ4 đă nghiêm-chỉnh thi-hành lệnh.
Trước khi ban-hành lệnh khai-hỏa tôi lần nữa
hỏi các chiến-hạm đă sẵn-sàng chưa và
nhấn-mạnh một lần nữa là phải
khai-hỏa đồng-loạt để đạt yếu-tố
bất-ngờ. Các hạm-trưởng đích-thân trên máy
VRC46 lần-lượt báo-cáo sẵn-sàng. Tôi rất
phấn-khởi v́ giờ tấn-công hoàn-toàn do tôi tự-do
quyết-định, không phải lệ-thuộc vào
lệnh của thượng-cấp và vào ư-đồ
chiến-thuật của địch. Địch lúc này đă
tỏ ra không có một ư-định ǵ cản-trở hay
tấn-công chiến-hạm ta.
Hải-quân
Đại-Tá Đỗ-Kiểm, Tham-mưu-phó hành-quân tại
Bộ-Tư-lệnh Hải-quân c̣n đặc-biệt cho
tôi hay là có chiến-hạm bạn ở gần, nhưng
với sự hiểu-biết của tôi, tôi không có một
chút tin-tưởng ǵ vào đồng-ḿnh này v́ kể từ
tháng 2 năm 1972 khi Hoa-Kỳ và Trung-cộng đă
chấm-dứt sự thù-nghịch nên Hải-quân của
họ sẽ không một lư do ǵ lại tham-dự vào việc
hỗ-trợ Hải-quân Việt-Nam trong vụ
tranh-chấp về lănh-thổ. Họa chăng họ có
thể cứu-vớt những người sống-sót
nếu các chiến-hạm HQVN lâm-nạn. Nhưng
thực-tế cho thấy trong suốt cuộc t́m-kiếm
những nhân-viên từ Hộ-tống-hạm HQ10 và các toán
đă đổ-bộ lên trấn giữ các đảo
đă đào-thoát để trở về đất
liền, chúng ta không nhận thấy một hành-động
nhân-đạo nào từ phía đồng-minh kể cả
của phi-cơ không-tuần.
Khoảng
10:24 sáng th́ lệnh khai-hỏa tấn-công được
ban-hành và tôi vào trung-tâm chiến-báo trực-tiếp báo cáo bằng
máy siêu-tần-số SSB, tôi đă cố ư giữ ống nói
sau khi tôi chấm-dứt báo-cáo để tiếng nổ
của hải-pháo cũng được truyền đi
trên hệ-thống này. Cuộc khai-hỏa tấn-công đă
đạt được yếu-tố bất ngờ cho
các chiến-hạm địch v́ tôi cho rằng họ
vẫn tin là các hành-động của chiến-hạm
cũng tương-tự như trong những vài ngày
trước, khi Hải-quân Việt-Nam đổ-quân trên các
đảo Cam-tuyền, Vĩnh-lạc và Duy-mộng và
nhất là cuộc phô-diễn lực-lượng của
hải-đoàn đặc-nhiệm ngày hôm trước
Hải-quân Việt-Nam đă không có một hành-dộng khiêu-khích
nào, mà c̣n chấp-thuận giữ liên-lạc bằng
quang-hiệu.
Chiếc
Kronstad 271 nằm về hướng tây gần đảo
Quang-Ḥa, hướng mũi về phía tây là mục-tiêu
của Tuần-dương-hạm HQ5 đang hướng
mũi vào bờ tức là phía đông, đặt
mục-tiêu về phía tả-hạm (tức là phía bắc).
Chiếc này bị trúng đạn ngay từ phút
đầu, vận-chuyển rất chậm-chạp nên
đă là mục-tiêu rất tốt cho
Tuần-dương-hạm HQ5. Hỏa-lực của
chiếc Kronstad 271 này không gây nhiều thiệt-hại cho
Tuần-dương-hạm HQ5, nhưng có thể đă gây
thiệt-hại nặng cho Hộ-tống-hạm HQ10
nằm về phía bắc. Khu-trục-hạm HQ4 nằm
về phía tây-nam của Tuần-dương-hạm HQ5
đặt mục-tiêu là chiếc Kronstad 274 nằm về
phía bắc tức là tả-hạm của chiến-hạm.
Nhưng chẳng may, HQ4 báo cáo bị trở-ngại
tác-xạ ngay từ phút đầu-tiên và phải chờ
sửa-chữa. Việc này đă làm đảo lộn các
dự-tính của tôi và làm tôi bối-rối. Sau vài phút th́
chiến-hạm này xin bắn thử và kết-quả là
vẫn bị trở-ngại và cần tiếp-tục
sửa chữa thêm, nhưng tôi vẫn c̣n chút hy-vọng.
Khu-trục-hạm HQ4 vài phút sau lại xin tác-xạ thử
lần thứ ba nhưng vẫn không có kết-quả,
tuy-nhiên chiến-hạm này vẫn phải tiếp-tục
bám-sát mục-tiêu của ḿnh trong tầm các loại
đại-liên nên đă bị thiệt-hại nhiều
bởi hỏa-lực của chiếc Kronstad 274, và
đại-liên đă không áp-đảo được
hỏa-lực của địch.
Trên
Tuần-dương-hạm HQ5, tôi xử-dụng chiếc
máy PRC 25 trước ghế hạm-trưởng bên
hữu-hạm của đài chỉ-huy để
liên-lạc với các chiến-hạm, tôi vừa rời
ghế để ra ngoài quan-sát hai phía th́ một trái
đạn loại nổ mạnh gây một lỗ lủng
khoảng nửa thước đường kính và làm nát máy
PRC25, nên từ phút này trở đi tôi phải vào tận
Trung-tâm chiến-báo để dùng máy VRC46.
Hạm-trưởng Tuần-dương-hạm HQ5
đứng cạnh đài chỉ-huy bên tả-hạm
với sĩ-quan hải-pháo để dễ quan-sát
mục-tiêu được chỉ-định, nên tôi
thường nói trực-tiếp với
hạm-trưởng tại nơi này. Trung-tâm chiến-báo
của chiến-hạm này chỉ quen-thuộc dùng radar vào
việc hải-hành, vả lại trời mù, mây thấp,
radar có nhiều nhiễu-xạ nên tôi không được rơ
về vị-trí của Phân-đoàn II và các chiến-hạm
của địch c̣n nằm trong khu ḷng-chảo Hoàng-Sa.
Sau
chừng 15 phút th́ Tuần-dương-hạm HQ16 báo-cáo là
bị trúng-đạn hầm máy, tầu bị nghiêng nên
khả-năng vận-chuyển giảm-sút, buộc
phải lui ra ngoài ṿng chiến để sửa-chữa và
cũng không c̣n liên-lạc được với
Hộ-tống-hạm HQ10, không biết rơ t́nh-trạng và chỉ
thấy nhân-viên đang đào-thoát. Tôi nhận thấy
một tuần-dương-hạm đă vận-chuyển
nặng-nề mà chỉ c̣n một máy và bị nghiêng,
nếu tiếp-tục chiến-đấu th́ sẽ là
một mục-tiêu tốt cho địch, nên tôi đă không
ra phản-lệnh. Ngoài ra, Hạm-trưởng
Tuần-dương-hạm HQ16 là một vị sĩ-quan ít
tích-cực hơn, nên tôi không mấy tin-tưởng là
vị này có thể vượt qua được các
khó-khăn kỹ-thuật để cố-gắng tiếp-tục
tấn-công. Khu-trục-hạm HQ4 đă bị
thiệt-hại nhiều sau khi phải bám-sát
chiến-hạm địch trong tầm đại-liên, nên
tôi ra lệnh cho Khu-trục-hạm HQ4 phải rút ra khỏi
ṿng-chiến ngay và chỉ-thị cho
Tuần-dương-hạm HQ5 yểm-trợ cho chiếc
này khi tiến ra xa, v́ tất-nhiên Hải-đội
đặc-nhiệm không thể để bị
thiệt-hại một khu-trục-hạm mà Hải-Quân VNCH
chỉ có tổng-cộng 2 chiếc mà thôi.
Khi
khu-trục-hạm HQ4 ra khỏi vùng chiến, lại không
bị chiếc Kronstad 274 truy-kích hoặc tác-xạ
đuổi theo, ngược lại chiếc này của
địch có phần rảnh tay hơn để
tấn-công Tuần-dương-hạm HQ5 vào phía
hữu-hạm hầu giảm-bớt hỏa-lực
của chiến-hạm ta như để cứu văn chiếc
271 đang bị tê-liệt. Vào giờ này th́ tin-tức
từ Bộ-Tư-lệnh Hải-quân tại Sàig̣n do chính
Tham-mưu-phó hành-quân cho hay là một phi-đội
khu-trục-cơ F5 đă cất-cánh để
yểm-trợ cho Hải-đoàn đặc-nhiệm. Do
sự liên-lạc từ trước với
Bộ-Tư-lệnh Sư-đoàn I Không-quân tại
Đà-nẵng, tôi hiểu là phi-cơ F5 chỉ có thể
yểm-trợ trong ṿng 5 tới 15 phút mà thôi v́ khoảng-cách
từ Đà-nẵng tới Hoàng-Sa quá xa so với nhiên-liệu
dự-trữ. Tôi vẫn tin rằng loan tin việc
phi-cơ cất-cánh, Bô-Tư-lệnh Hải-quân đă cho
rằng tin này có thể làm cho tôi vững-tâm
chiến-đấu. Một điều nữa là từ
trước tới giờ phút đó tôi chưa
được thấy có cuộc thao-dượt
hỗn-hợp nào giữa Không-quân và Hải-quân nên tôi
rất lo-âu về sự nhận-dạng của phi-công
để phân-biệt giũa chiến-hạm của
Hải-quân Việt-Nam và chiến-hạm Trung-cộng,
nhất là lúc có mây mù thấp, nên phi-cơ có thể gây
tác-xạ nhầm mục-tiêu. Máy VRC 46 trong Trung-tâm
chiến-báo phải chuyển sang tần-số không-hải
và đích thân tôi dùng danh-hiệu để bắt
liên-lạc với phi-cơ. Một viên đạn
xuyên-nổ trúng ngay Trung-tâm chiến-báo từ
hữu-hạm, sát gần ngay nơi tôi đứng, làm
trung-tâm bị phát-hỏa. Các nhân-viên trong trung-tâm c̣n mải
núp sau bàn hải-đồ th́ tôi nhanh tay với một b́nh
cứu-hỏa gần chỗ tôi đứng dập tắt
ngay ngọn lửa. Tôi bị té ngă v́ vấp chân vào bàn
hải-đồ, bàn chân trái bị đau mất vài ngày.
Tôi vẫn vẫn tiếp-tục liên-lạc với
phi-cơ nhưng sau chừng 5 tới 10 phút vẫn không
thấy đáp-ứng nên tôi phải ngưng và chuyển
tần-số về liên-lạc với các chiến-hạm
khác v́ cuộc giao-tranh đă đến độ
khốc-liệt hơn. Sau phút này th́
Tuần-dương-hạm HQ5 bị trúng nhiều
đạn làm sĩ-quan trưởng-khẩu 127 ly
tử-thương và hải-pháo bị
bất-khiển-dụng v́ phần điện
điều-khiển pháo-tháp tê-liệt, và máy
siêu-tần-sớ SSB không c̣n liên-lạc được v́
giây trời bị sập rớt xuống sàn tầu,
hiệu-kỳ hải-dội bị rách nát phần đuôi.
Tôi ra ngoài quan-sát phía tả-hạm và được nghe báo
cáo là hầm-đạm phát-hỏa. Tôi nói ngay với
hạm-trưởng là cằn phải làm ngập
hầm-đạn. Khẩu hải-pháo 40 ly đơn
tả-hạm bị bất khiển-dụng v́ bị trúng
đạn vào khối nạp-đạn và khẩu 40 ly
hữu-hạm bị hư-hại nhẹ. Tôi yêu-cầu
hạm-trưởng là chỉ nên cho tác-xạ từng viên
mà thôi, v́ nhu-cầu pḥng-không rất có thể xẩy ra trong
một thời-gian ngắn.
Bất
thần về phía đông vào khoảng 11:25 sáng cách xa
chừng 8 đến 10 hải-lư, xuất hiện một
chiến-hạm của Trung-cộng loại có trang bị
mỗi bên một dàn phóng kép hỏa-tiễn loại
hải-hải (Ghi chú của Trần Đỗ Cẩm: đây
là loại khinh tốc đĩnh Komar) đang tiến vào
vùng giao-tranh với một tốc-độ cao, quan-sát
được bằng mắt viễn-kính và không một
chiến-hạm nào báo-cáo khám-phá được bằng
radar từ xa. Tôi dự-đoán loại chiến-hạm này
ít khi được điều-động từng
chiếc một, và tin là có thể thêm ít nhất một
chiếc theo sau. Với t́nh-trạng của
Hải-đội đăc-nhiệm: một
hộ-tống-hạm bị loại khỏi ṿng-chiến;
một tuần-dương-hạm bị thương
nơi hầm máy; một khu-trục-hạm và một
tuần-dương-hạm chỉ c̣n hỏa-lực
rất hạn-chế; cộng với nguy-cơ bị
tấn-công bằng cả hỏa-tiễn hải-hải
cũng như bằng phi-cơ rất có thể xẩy ra,
nên tôi triệt-thoái phần c̣n lại của
lực-lượng là Khu-trục-hạm HQ4 và Tuần-dương-hạm
HQ5 ra khỏi vùng Hoàng-Sa tiến hướng đông-nam
về phía Subic Bay (Hải-quân công-xưởng của
Hoa-Kỳ tại Phi-luật-tân). Tôi cũng
cầu-nguyện Đức Thánh Trần, Thánh-Tổ của
Hải-quân VNCH ban cho tôi một trận mưa để
giảm tầm quan-sát và khả-năng tấn-công của
phi-cơ địch. Sau khi hai chiến-hạm c̣n lại
rút ra khỏi vùng giao-tranh chừng 10 phút th́ một trận
mưa nhẹ đă đổ xuống toàn vùng
quần-đảo Hoàng-Sa. Các chiến-hạm ta đă không
bị truy-kích và phi-cơ địch cũng chưa
xuất-hiện. Mục-đích tôi hướng về phía
đông-nam là để tránh bị phục-kích của
tiềm-thủy-đĩnh Trung-cộng tại hải-tŕnh
Hoàng-Sa Đà-nẵng, và khi ra ngoài xa lănh-hải th́ nếu c̣n
bị tấn-công bằng phi-cơ hoặc
tiềm-thủy-đĩnh th́ may ra đồng-minh
Hải-quân Hoa-Kỳ có thể cấp-cứu chúng tôi
dễ-dàng hơn theo tinh-thần cấp-cứu hàng-hải
quốc-tế. Nếu chúng tôi không c̣n bị tấn-công th́
việc đến Subic Bay Phi-luật-tân để xin
sửa-chữa trước khi hồi-hương là
một điều khả-dĩ được
thượng-cấp chấp-thuận.
Tuần-dương-hạm
HQ5 phải mất gần một giờ mới kéo lên
được giây trời khẩn-cấp để
tái-lập sự liên-lạc bằng máy siêu-tần-số
SSB. Hầm đạn phía mũi của chiến-hạm
đă bị làm ngập, mũi bị chúc xuống nên
tốc-độ có bị thuyên-giảm. Chính trong
thời-gian mất liên-lạc, Bộ Tư-lệnh tại
Sàig̣n cũng như tại Đà-nẵng rất bối-rối
cho sự an-toàn của hai chiến-hạm và bản-thân tôi.
Chính Tư-lệnh Hạm-đội tại Sàig̣n cũng
đă đưa tin mất liên-lạc đến với
gia-đ́nh tôi.
Vào
khoảng 01:00 trưa, hai chiến-hạm HQ4 và HQ5 đă cách
Hoàng-Sa chừng 10 hải-lư, trời nắng và quang-đăng.
Tư-lệnh Hải-quân đích thân ra lệnh cho cả hai
chiến-hạm phải trở lại Hoàng-Sa và đánh ch́m
nếu cần, tôi nhận được giọng nói
của Đô-đốc. Lệnh đă được thi-hành
nghiêm-chỉnh ngay tức khắc. Sau khi liên-lạc
vô-tuyến siêu-tần-số được điều-ḥa
trở-lại th́ mọi báo-cáo chi-tiết về tổn-thất
và t́nh-trạng lúc bấy giờ của các hai
chiến-hạm được chuyển
đầy-đủ. Trên Tuần-dương-hạm HQ5 tôi
cũng được thông-báo về
Tuần-dương-hạm HQ16 sẽ được
Tuần-dương-hạm HQ6 tới hộ-tống về
Căn-cứ Hải-quân Đà-nẵng.
Đến
khoảng 02:30 chiều, khi cả hai chiến-hạm
đang trở về Hoàng-Sa, quá ngang Ḥn Tri-Tôn, nghĩa là c̣n
cách đảo Hoàng-Sa chừng 1 giờ rưỡi
hải-hành nữa, th́ hai chiến-hạm được
phản-lệnh trở về Đà-nẵng. Lúc này trời
đă nắng, mây cao nên rất dễ-dàng cho việc
hải-hành. Trong một cuộc đến thăm
Tư-lệnh Hải-quân VNCH tại tư-dinh vào khoảng
tháng 2 năm 1974, th́ vị Đô-Đốc này đă
tiết-lộ rằng nếu biết được
sớm t́nh-trạng của Hải-đoàn đặc-nhiệm
th́ Tư-lệnh đă cho lệnh trở về
căn-cứ trước sớm hơn. Trên
đường về, tôi vẫn ra lệnh cho các
chiến-hạm giữ nguyên nhiệm-sở tác-chiến và
nhất nhất các nhân viên không ở trong nhiệm-sở
pḥng máy phải túc-trực trên boong để tránh
tổn-thất về nhân-mạng trong trường-hợp
bị tiềm-thủy-đĩnh Trung-cộng phục-kích
bằng ngư-lôi. Nhưng may-mắn là điều tôi
dự-liệu đă không xẩy ra. Các chiến-hạm
đă khởi-sự ngay thu-dọn các tổn-thất
về vật-liệu và thu-hồi các dư-liệu
tác-xạ. <P?TôI
Tôi ṭ-ṃ mở đài phát-thanh
BBC vào sáng sớm ngày 20, th́ họ chỉ vỏn-vẹn loan
tin một trận hải-chiến đă xẩy ra trong vùng
quần-đảo Hoàng-Sa giữa Hải-quân Việt-Nam
Cộng-Ḥa và Cộng-Ḥa Nhân-dân Trung-Hoa, mỗi bên
thiệt-hại 1 chiến-hạm và không thêm một
chi-tiết nào khác. Tôi tỏ ra khâm-phục đài nay về
sự loan-tin nhanh chóng và xác đáng.
Tôi
đă không hút thuốc từ nhiều tháng qua, nhưng tôi
muốn hút một vài điếu thuốc cho tinh-thần
bớt căng-thẳng sau gần 48 tiếng
đồng-hồ liên-tục không được
nghỉ-ngơi, tôi yêu cầu Hạm-trưởng dùng
hệ-thống liên-hợp để loan-báo xem có nhân-viên nào
c̣n thuốc lá cho tôi xin một ít để hút. Tôi không
ngờ là các nhân-viên tuần-tự mang đến cho tôi
hơn 2 chục bao cả loại trong khẩu-phần C
của đồng-minh và các loại thuốc trong
thương-trường lúc bấy giờ, tôi lấy làm
cảm-động về sự ưu-ái của các nhân-viên
trên chiến-hạm này. Vào khoảng 2 giờ đêm tôi
soạn-thoản một sơ-đồ hành-quân và các chi-tiết
về tổn-thất để chuẩn-bị
thuyết-tŕnh khi về tới căn-cứ.
Khoảng
7:00 sáng ngày 20 tháng giêng th́ hai chiến-hạm của
Phân-đoàn I về tới căn-cứ an-toàn.
Tuần-dương-hạm HQ16 cũng đă về bến
trước đó ít lâu. Một điều mà các nhân-viên
của các chiến-hạm và riêng tôi rất
cảm-động là trên cầu Thương-cảng
Đà-nẵng là nơi đă được
chỉ-định cho các chiến-hạm cặp bến,
đă có sự hiện-diện của các vị Đô-Đốc
Tư-lệnh và Tư-lệnh-phó HQ VNCH, Đô-Đốc
Tư-lệnh HQ Vùng I Duyên-hải, một số đông
sĩ-quan cùng nhân-viên của các đơn-vị HQ vùng
Đà-nẵng cùng các trại gia-binh đă túc-trực đón
đoàn chiến-hạm trở về với rừng
biểu-ngữ :
"Hải-quânViệt-Nam
quyết-tâm bảo-vệ lănh-thổ đến giọt máu
cuối cùng".
"Một ư-chí : chống cộng.Một lời thề :
bảo-vệ quê-hương".
"Hoan-hô tinh-thần chiến-đấu anh-dũng
của các chiến-sĩ Hải-quân tham-dự
Hải-chiến Hoàng-Sa".
"Hoan-hô tinh-thần bất-khuất của các
chiến-sĩ Hải-chiến Hoàng-Sa".
Sau
khi di-tản các chiến-sĩ thương-vong và tử-vong
lên căn-cứ thí chỉ có 3 vị Đô-Đốc cùng HQ
Đại-tá Nguyễn-viết-Tân Chỉ-Huy-Trưởng
Sở Pḥng-vệ Duyên-hải lên
Tuần-dương-hạm HQ5 và vào pḥng-khách của
Hạm-trưởng để dự cuộc
thuyết-tŕnh về trận đánh. Ba vị
Hạm-trưởng đều có mặt để tŕnh
bầy chi-tiết về chiến-hạm của ḿnh. Các
vị Đô-đốc cũng không hỏi thêm tôi về
những yếu-tố đă đưa đến những
quyết-định chiến-thuật của tôi, nhất
là quyết-định triệt-thoái phần c̣n lại
của Hải-đoàn đặc-nhiệm ra khỏi vùng
Hoàng-Sa. Sau phần thuyết-tŕnh các vị Đô-Đốc đă
đi quan-sát sự thiệt-hại của các
chiến-hạm và úy-lạo nhân-viên các cấp. Tôi cũng
được nghe Đô-đốc Tư-lệnh-phó
đề-nghị với Tư-lệnh HQ là sẽ không có
thuyết-tŕnh cho Tư-lệnh Quân-đoàn I.
Sau
chừng một giờ th́ Trung-tướng Tư-lệnh
Quăn-đoàn I/Quân-Khu I cũng tới thăm-viếng và
được hướng-dẫn quan-sát một ṿng các
chiến-hạm để nhận-định sự
thiệt-hại.
Kết-quả của
trận-hải-chiến
Một cách tổng-quát th́ sự thiệt
hại của hai đối-thủ được kể
như tương-đương trong trận
hải-chiến. Mỗi bên bị tổn-thất một
chiến-hạm, như đài BBC loan tin vào sáng sớm ngày
20 tháng giêng, phía VNCH là Hộ-tống-hạm HQ10, phía
Trung-cộng là chiếc Kronstad 271(được coi là
chiến-hạm chỉ-huy) c̣n một số khác th́ chịu
một sự hư-hại trung-b́nh hoặc trên trung-b́nh. Hai
chiếc nhỏ hơn 389 và 396 cùng hai ngư-thuyền
ngụy-trang theo tôi ước-lượng chỉ
hư-hỏng hơi nặng mà thôi v́ tầm hỏa-lực
của ta trội hơn. Riêng chiếc Kronstad 271 có thể
bị tổn-thất nhiều nhân-viên hơn v́ trúng
nhiều hải-pháo của Tuần-dương-hạm HQ5
vào thương-tầng kiến-trúc, trong khi đó chiếc
274 th́ tổn-thất được coi là nhẹ hơn
cả v́ chỉ bị tấn-công nhiều bằng
đại-liên và ít hải-pháo về sau này. Tuy-nhiên trong các
trận hải-chiến th́ người ta thường
kể về số chiến-hạm bị loại khỏi
ṿng chiến hơn là số thương-vong về
nhân-mạng. Riêng trên Hộ-tống-ham HQ10, theo các nhân-viên
đă đào-thoát về được đất liền,
th́ vị Hạm-trưởng và Hạm-phó đều
bị thương-nặng, nhưng Hạm-trưởng
đă từ-chối di-tản và quyết ở lại
tuẫn-tiết cùng chiến-hạm của ḿnh theo
truyền-thống của một sĩ-quan hải-quân và
một nhà hàng-hải. Hạm-phó được nhân-viên d́u
đào-thoát được nhưng đă phải bỏ ḿnh
trên mặt biển v́ vết thương quá nặng.
Vụ này làm tôi nhớ lại, theo lời kể của các
bậc tiên-sinh, th́ khi hải-quân Pháp hành-quân trên sông (nếu
không lầm th́ là Sông Đáy) một chiến-hạm loại
trợ-chiến-hạm (LSSL) hay Giang-pháo-hạm (LSIL) đă
bị trúng đạn đài-chỉ-huy, làm
tử-thương cả hai hạm-trưởng và
hạm-phó cùng một lúc, sĩ-quan cơ-khí đă phải
lên thay thế tiếp-tục chỉ-huy. Sau kinh-nghiệm
này, hải-quân Pháp không cho hạm-trưởng và hạm-phó
có mặt cùng một nơi khi lâm-trận. Cá-nhân tôi lúc
đó đă không có chút th́ giờ để nhớ tới
kinh-nghiệm mà các bậc tiên-sinh đă truyền lại tôi
mà áp-dụng.
Một
điều lạ là Trung-cộng có đủ
khả-năng tuy khiêm-nhượng, vào lúc cuối
trận-chiến, v́ có thêm tăng-viện đến
kịp thời, nhưng đă bỏ rơi cơ-hội
truy-kích khi lực-lượng ta triệt-thoái, hay
xử-dụng hỏa-tiễn hải-hải v́
lực-lượng ta vẫn c̣n nằm trong tầm
hữu-hiệu của loại vũ-khí này. Tôi cho rằng
có thể họ đă bận-tâm vào việc cứu văn
chiếc Kronstad 271 và quân bộ trên đảo Quang-Ḥa,
hoặc họ đă không nhận được lệnh
tấn-công, và chỉ đương-nhiên chống-trả
tự-vệ mà thôi. Tôi nhận rằng ước-tính
của tôi về phản-ứng của địch đă
cao hơn như thực-tế đă xẩy ra. Việc
Hải-quân Viêt-Nam khai-hỏa tấn-công sau khi
thất-bại đổ-bộ đă tạo cho
Trung-cộng có nguyên-cớ v́ bị tấn-công mà phải
hành-động, nên đă dùng cường-lực
cưỡng-chiếm các đảo vào ngày sau.
Theo
các quân-nhân trú-pḥng trên đảo Hoàng-Sa th́ sáng sớm ngày
hôm sau tức là ngày 20 tháng giêng, Trung-cộng đă
huy-động một lưc-lượng hùng-hậu
kết -hợp hải-lục-không-quân đổ-bộ
tấn-chiếm đảo Hoàng-Sa và các đảo
kế-cận mà các chiến-binh hải-quân đang
chiếm-giữ. Theo kư-giả Lê-Vinh, một cựu
sĩ-quan hải-quân, đă từng đảm-trách
chức-vụ thư-kư cũa ủy-ban nghiên-cứu
trận hải-chiến cho biết, th́ vào thời-gian
trận hải-chiến, Hải-quân Hoa-Kỳ đă
chuyển cho Hải-quân Việt-Nam một tin-tức về
42 chiến-hạm Trung-cộng với 2
tiềm-thủy-đĩnh đang tiến xuống Hoàng-Sa.
Dù nhiều hay ít th́ lực-lượng của họ
sễ trội hẳn lực-lượng Hải-quân
Việt-Nam có thể điều-động tới.
Nếu hai chiến-hạm c̣n lại của Hải-đoàn
đặc-nhiệm phải lưu-lại Hoàng-Sa như
lệnh ban ra lúc đầu, với khả-năng
chiến-đấu đă bị giảm-sút nhiều th́
sự bảo-tồn của hai chiến-hạm này rất
mong-manh. Thế cho nên phản-lệnh cho hai
chiến-hạm phải trở về căn-cứ
được kể như là đúng lúc và sát với
thực-tế hơn.
Trung-cộng
đă bắt giữ tất cả quân-nhân và dân-chính
Việt-Nam trên đảo Hoàng-Sa và toán hải-quân
đổ-bộ thuộc Khu-trục-hạm HQ4 trên
đảo Vĩnh-Lạc (sát phía nam đảo Hoàng-Sa) mà
trưởng toán là HQ Trung-Uư Lê-văn-Dũng (sau
được vinh-thăng HQ Đại-Uư tại
mặt-trận), làm tù-binh đưa về giam-giữ
đầu tiên tại đảo Hải-nam. Riêng ông Kosh là
nhân-viên của cơ-quan DAO Hoa-Kỳ tại Đà-nẵng th́
được trao trả cho Hoa-Kỳ sớm nhất
tại Hồng-Kông. C̣n các nhân-viên Việt đă bị
họ nhồi-sọ về chủ-nghĩa của họ
trong suốt thời-gian tại Quảng-Đông, và trao trả
về Việt-Nam tại ranh-giới HồngKông và
Trung-cộng. Đô-đốc Tư-lệnh-phó HQ đă
được đề-cử đích-thân đến HồngKông
tiếp-nhận. Các chiến-sĩ từ Trung-cộng
hồi-hương đều được đưa vào
Tổng-Y-viện Cộng-Ḥa điều-trị về các
bệnh-trạng gây ra do các hành-động
ngược-đăi trong khi bị giam-cầm trên
lục-địa Trung-Hoa.
Thế
là cuối cùng th́ Việt-Nam Cộng-Ḥa đă mất
nốt nhóm đảo Nguyệt-Thiềm phía nam của
cả quần-đảo Hoàng-Sa cho tới ngày hôm nay.
Các
chiến-sĩ Hải-quân đào-thoát từ Hoàng-Sa, sau
nhiều ngày trôi-dạt trên mặt biển, một số
đă được chính các tuần-duyên-đĩnh
của Hải-quân cứu vớt, một số đă
được các thương-thuyền trên hải-tŕnh
Singapore HồngKông bắt gặp. Tất cả các
chiến-sĩ thoát-hiểm được đưa
về diều-trị tại các Tổng-y-viện Duy-Tân
(Đà-nẵng) hay Cộng-Ḥa, và c̣n được
Thủ-tướng chính-phủ, các vị Tư-lệnh
Quân-đoàn, và các vị Đô-đốc Hải-quân đến
thăm hỏi và úy-lạo. Các chiến-sĩ Hải-quân
đào-thoát từ Hoàng-Sa, sau nhiều ngày trôi-dạt trên
mặt biển, một số đă được chính các
tuần-duyên-đĩnh của Hải-quân cứu vớt,
một số đă được các
thương-thuyền trên hải-tŕnh Singapore HồngKông
bắt gặp. Tất cả các chiến-sĩ
thoát-hiểm được đưa về
diều-trị tại các Tổng-y-viện Duy-Tân
(Đà-nẵng) hay Cộng-Ḥa (Sàig̣n), và c̣n được
Thủ-tướng chính-phủ, các vị Tư-lệnh Quân-đoàn,
và các vị Đô-đốc Hải-quân đến thăm
hỏi và úy-lạo..
Công-cuộc
chuẩn-bị tái-chiếm Hoàng-Sa
Khi phần thăm-viếng của
thượng-cấp kết-thúc, th́ tất cả các
chiến-hạm bắt tay ngay vào việc sửa-chữa và
tái tiếp tế đan-dược đề
chuẩn-bị tấn-kích tái-chiếm Hoàng-Sa. Một toán
thợ thượng-thặng của Hải-quân
công-xưởng cũng đă được
điều-động từ Sàig̣n ra để
phụ-lực với chuyên-viên của Thủy-xưởng
Đà-nẵng. Riêng Tuần-dương-hạm HQ16, tuy không
bị hư-hại nhiều trên thượng-tầng
kiến-trúc, nhưng các chuyên-viên đă tháo-gỡ
được đần viên đạn đă xuyên
lủng hầm máy. Viên đạn này là một loại
đạn xuyên-phá và không nổ 127 ly của
Tuần-dương-hạm HQ5 bị lạc. Kinh-nghiệm
cho thấy là loại đầu đạn không nổ
nếu trúng nước th́ đạn-đạo sẽ thay
đổi rất nhiều v́ đầu đạn
nhọn bị nước làm chuyển hướng đi
rất xa. Tin này do đích thân Tư-lệnh phó Hải-quân
mang đến cho tôi. Đó là một điều không
may-mắn cho Hải-đoàn đặc-nhiệm Hoàng-Sa,
nhưng trong bất cứ một cuộc chiến-tranh nào,
sự nhầm-lẫn về mục-tiêu, về bạn và
địch, về vị-trí tác-xạ đều đă
xẩy ra ít nhất là tại chiến-trường
Việt-Nam. Hơn nữa trong cuộc hải-chiến này,
Tuần-dương-hạm HQ5 đă tác-xạ cả
trăm đại-pháo 127 ly, mà chỉ có một viên bị
lạc, nên vẫn c̣n là điều may-mắn. Việc
chiến-hạm bị trúng 1 viên đạn của bạn
cộng với việc hai khẩu hải-pháo 76 ly
tự-động trên khu-trục-hạm HQ4 đă bị
trở-ngại kỹ-thuật ngay từ phút đầu
của cuộc chiến, là hai nhược-điểm chiến-thuật
mà Hải-quân VNCH chỉ muốn phổ-biến
hạn-chế vào đầu năm 1974 là thời
điểm, mà nhiều sự phân-tích đáng tin cho rằng
Tổng-Thống Nguyễn-văn-Thiệu đă
lợi-dụng biến-cố Hoàng-Sa để tránh-né
sự chỉ-trích của các phần-tử
đối-lập lúc đó đang rất-mạnh.
Sau
ít ngày sửa chữa, th́ Tuần-dương-hạm HQ16
chỉ đủ khả-năng tự hải-hành về
quân-cảng Sàig̣n và được đón-tiếp
trọng-thể. Khu-trục-hạm HQ4 không sửa chữa
tại chỗ được hai khẩu 76 ly
tư-động. Tuần-dương-hạm HQ5, sau khi tái
tiếp-tế đạn và hàn vá các hư-hại đă cùng
HQ6 ra khơi t́m-kiếm các nhân-viên đào-thoát khỏi vùng
Hoàng-Sa. Các phi-cơ C130 đă bay lượn trong một vùng
duyên-hải hạn-chế để tránh sự hiểu
nhầm về hành-động khiêu-khích của Việt-Nam
đối với Trung-cộng. Các phi-cơ
hướng-dẫn các chiến-hạm xem xét các vật trôi
trên mặt biển nhưng vẫn chưa cấp-cứu
được nhân-viên nào ngoại trừ vỏ một
thùng xăng dự-trữ . Tôi vẫn có mặt trên
Tuần-dương-hạm HQ5 để tham-dự cuộc
t́m-kiếm. Riêng hộ-tống-hạm HQ10, v́ mất
liên-lạc nên tôi đă không biết được
t́nh-trạng cuối cùng của chiến-hạm, nhưng
chúng tôi vẫn c̣n một hy-vọng tuy mong-manh là
chiến-hạm này chưa ch́m hẳn và có thể trôi
dạt về phía duyên-hải miền Trung trong mùa gió
đông-bắc.
Với
Tuần-dương-hạm HQ6 đă có mặt trong vùng và
vừa hoàn-tất hộ-tống
Tuần-dương-hạm HQ16 từ nửa
đường Hoàng-Sa Đà-nẵng về bến, cộng
với HQ17 (Hạm-trưởng HQ Trung-Tá
Trần-đ́nh-Trụ) điều-động từ
Trường-Sa tới tăng-cường đă kết-hợp
với Tuần-dương-hạm HQ5 thành một
Hải-đoàn đặc-nhiệm mới với
nhiệm-vụ chuẩn-bị tái-chiếm Hoàng-Sa. Mặc
dầu nhiều sĩ-quan thâm-niên hơn tôi có mặt
tại chỗ, nhưng tôi vẫn được
chỉ-định tiếp-tục chỉ-huy. Một
cuộc thao-dượt chiến-thuật và thực-tập
tác-xạ đă diễn ra trong ṿng một ngày tại vùng
một đảo nhỏ nằm về phía bắc vùng
Cù-lao Chàm phía đông-nam Đà-nẵng. Sau cuộc
thao-dượt, tôi tŕnh bầy kết-quả việc
huấn-luyện trong các buổi thuyết tŕnh hành-quân
tại Bộ-Tư-lệnh Hải-quân vùng, vẫn
được Tư-lệnh-phó Hải-quân chủ-tọa.
Nhưng
cuối cùng th́ công-cuộc tái-chiếm Hoàng-Sa
được hủy-bỏ. Tuy vẫn được
tín-nhiệm để chỉ-huy, nhưng tôi tin rằng
cuộc phản-kích tái-chiếm sẽ thất-bại
ngoại trừ đó là một chiến-thuật thí-quân
nằm trong một chiến-lược cao hơn. Với
các tuần-dương-hạm cũ-kỹ (WHEC)
xử-dụng trong lực-lượng pḥng-vệ
duyên-hải Hoa-Kỳ (US Coast guard) từ lâu,
được trang-bị vào công-tác tuần-tiễu hơn
là để chiến-đấu, vừa chạm-chạp và
vận-chuyển nặng-nề, nên khó chống trả
lại với các chiến-hạm chiến-đấu
tối-tân hơn. Loại này chỉ có một hải-pháo
127 ly, c̣n 2 hải-pháo 40 ly đă được Hải-quân
Việt-Nam đặt thêm vào lái tầu là nơi đă
được dùng làm sàn đáp trực-thăng.
Trong
thời-gian tại căn-cứ, Tư-lệnh-phó HQ ít
nhất đă hai lần tập-hợp nhân-viên tất
cả các chiến-hạm có mặt tại chỗ
để chỉ-thị không được có
hành-động kiêu-ngạo về chiến-tích của
Hải-quân VNCH. Để làm gương cho tất cả
nhân-viên thuộc quyền, tôi đă giữ một
thái-độ rất khiêm-nhượng và im-lặng. Tôi
chưa bao giờ thảo-luận hoặc tŕnh bày
chi-tiết với bất cứ một ai hay một tổ
chức nào, về những yếu-tố đă đưa
đến các quyết-định chiến-thuật
của tôi trong trận đánh.
Tôi
lưu-lại Vùng I duyên-hải chừng hơn một
tuần-lễ, đă được cùng Phó Đề Đốc
Tư-lệnh HQ vùng I Duyên-hải xuất-hiện trên
đài chỉ-huy cũng của Tuần-dương-hạm
HQ5 để thực-hiện một phóng-sự cho đài
truyền-h́nh quân-đội. Sau đó tôi trở về
nhiệm-sở chính tại Sàig̣n. Tôi c̣n được
đến pḥng thâu-h́nh của quân-đội cùng các vị
hạm-trưởng và một vài hạ-sĩ-quan
trưởng pháo-khẩu để tŕnh bầy các
chiến-tích. Tuy nhiên tôi không đề-cập nhiều
chi-tiết và nhường lời lại nhiều hơn
cho các hạm-trưởng v́ tôi nghĩ rằng các vị
này đáng được đề-cao v́ đă đích-thân
huy-động tinh-thần nhân-viên và can-dảm
trực-tiếp chiến-đấu. Ít lâu sau tôi phải
theo học Khóa Chỉ-huy Tham-mưu đặc-biệt
tại Long-B́nh, đặc-biệt v́ khóa gồm nhiều
các sĩ-quan đang đảm-trách những vai-tṛ
then-chốt của quân-lực và các
đại-đơn-vị. Khi Phó-Đề-đốc
Phụ-tá hành-quân biển của Tư-lệnh-Hải-quân
đến thuyết tŕnh tại trường về
tổ-chức của Hải-quân Việt-Nam, th́ một câu
hỏi đầu-tiên của khóa-sinh là về
hải-chiến Hoàng-Sa. Đô-đốc đă chuyển câu
hỏi này cho tôi đang ngồi trong hội-trường,
quả thật vị này đă trao cho tôi một trái banh khó
đỡ. Tôi đáp lại câu hỏi vỏn-vẹn ngay
là: Các quí-vị đă nghiên cứu về trận đánh
Ấp-Bắc, th́ trận hải-chiến Hoàng-Sa cũng
gần tương-tự. Sau câu trả lời của tôi
th́ không một câu hỏi nào về trận Hoàng-Sa
được nêu ra thêm. Xin ghi thêm vào nơi này, trận
Ấp-Bắc đă làm cho quân-lực bị bất ngờ
về chiến-thuật cửa địch, có sự sai
lầm về ước-tính t́nh-báo và nhầm-lẫn
về chiến-thuật điều-quân.
Vào
những năm tháng cuối cùng của cuộc-chiến
Việt-Nam tôi được biệt-phái giữ
chức-vụ Phụ-Tá Hải-quân cho Trung-tướng
Chỉ-Huy-trưởng Trường Chỉ-huy Tham-mưu
Liên-quân đồn-trú tại Long-B́nh.
Phần sau trận
hải-chiến
Sau trận hải-chiến, Hải-quân
được nhiều vinh-danh nhờ trận-chiến
đă nêu cao và nối-tiếp được tinh-thần
chống bắc-xâm của dân-tộc. Trận
hải-chiến được liên-tục ca-ngợi hàng
ngày trên các phương-tiện truyền-thông của
quân-đội cũng như ngoài dân-sự để thêm
vào với: B́nh-long anh-dũng, Kontom kiêu-hùng v.v....
Hoàng-Trường-Sa
với Việt-Nam là một
Cũng nhờ trận hải-chiến mà
phần đông nhân-dân Việt-Nam mới được
biết đến phần lănh-thổ nằm xa vời
trong Biển-Đông mà Hải-quân VNCH từ ngày thành-lập
đă âm-thần bảo-vệ và tuần-tiễu.
Nói
về trận hải-chiến, dù Hải-quân VNCH giả
thử có thắng được trận ngày đầu,
th́ chúng ta khó lường được sự
tổn-thất nếu Hải-quân c̣n ở lại
để cố-thủ Hoàng-Sa. Phó Đề-Đốc
Chủ-tịch Ủy-Ban nghiên-cứu về trận
hải-chiến khi vị này đích thân thăm-viếng
Khu-trục-hạm HQ4, khi đang nằm trong ụ lớn
sửa chữa đă nói riêng với tôi: thế là vừa
đủ, ư của vị này nói là không nên tiếp-tục
chiến-đấu thêm ít nhất là vào thời-điểm
đó Hải-quân c̣n phải đảm-nhận nhiều
công-tác tiễu-trừ cộng-sản trong đất liền.
Đó là chưa kể việc tấn-chiếm phần c̣n
lại của quần-đảo Hoàng-Sa có thể đă
nằm trong các đường lối đi-đêm
chiến-lược của các cường-quốc. Tôi
nghĩ rằng nếu chiếc khu-trục-hạm HQ4 không
bị trở-ngại kỹ-thuật và trận-chiến
đă xẩy ra gần như tôi đă dự-liệu và
mong-muốn, nghĩa là ta thắng trận đầu, th́
cường-lực hải-lục-không quân của chúng
huy-động ngày hôm sau không những đủ sức tràn
ngập quân trú-pḥng và lại c̣n đủ sức truy-kích
Hải-quân VNCH trong một vùng rộng lớn hơn. Tôi
đă tin-tưởng rằng Quân-đoàn I/Quân-khu I đă
phải đặt trong t́nh-trạng báo-động
đề-pḥng sự tấn-công của Trung-cộng ngay sau
khi trận hải-chiến diễn ra. Một phi-tuần
chiến-đấu-cơ F5 của Sư-đoàn I Không-quân
tại Đà-nẵng đă sẵn-sàng trên phi-đạo
nhưng không được lệnh cất cánh từ
cấp cao để yểm-trợ cho Hải-quân v́ có
thể là e-ngại sẽ châm ng̣i cho một cuộc
chiến mới, hoặc chỉ hạn-chế
trận-chiến tới mức có thể chấp-nhận
được trong một thế chính-trị.
Một
lần nữa, giả-dụ rằng ta cứ để
Trung-cộng có mặt trên đảo Quang-Ḥa, trận
hải chiến đă không xẩy ra th́ chúng ta vẫn có
thể tiếp-tục hiện-diện trên đảo
Hoàng-Sa, tuy nhiên có thể phải trải thêm quân trên các
đảo Cam-Tuyền, Vĩnh-Lạc và Duy-Mộng,
để tránh sự lấn-chiếm, cộng thêm là
Hải-quân Việt-Nam phải thường-xuyên
tuần-tiễu với một hải-đoàn tương-đối
mạnh. Nhưng dần dà họ cũng sẽ lấn
chiếm theo kế hoạch bành trướng thế
lực của họ trong vùng Đông Nam Á. Có thể Trung-cộng
đă trả đũa hay dập theo khuôn-mẫu
Việt-Nam Cộng-Ḥa khi ta đă đặt quân trú-pḥng trên
đảo Nam-Yết và Sơn-Ca nằm phía nam và đông
cùng trên một ṿng-đai san-hô với đảo Thái-B́nh,
đă bị Trung-Hoa Dân-quốc (Đài-Loan) chiếm-đóng
từ khi Nhật-Bản thua trận đệ-nhị
thế-chiến. Người Trung-Hoa dù là
lục-địa hay hải-đảo, đă từng
nhiều lần tuyên-bố là lănh-thổ của họ,
không những vùng này mà thôi mà cả toàn vùng Hoàng-Sa
Trường-Sa. Phải thành-khẩn mà nhận rằng, khi
Việt-Nam Cộng-Ḥa đặt quân trú-pḥng trên các
đảo c̣n bỏ trống trong vùng Trường-Sa
như Nam-Yết, Sơn-Ca, Song-Tử-đông,
Song-Tử-tây, Trường-Sa v.v.., chúng ta đă không gặp
một hành-động đối-kháng về quân-sự nào
từ phía Trung-Hoa Dân-quốc hoặc Phi-Luạt-Tân hay
Mă-Lai-Á.
Một
suy-luận nữa là có thể trận hải-chiến là
một cuộc điều-chỉnh sự nhường
quyền chiếm-giữ từ một
nhược-tiểu đến một
cường-quốc theo một chiến-lược
hoàn-cầu mà vài cường-quốc đă ngầm
thỏa-thuận trước. Chúng ta có thể nhớ
lại cuộc tấn-công hùng-hậu của Anh-quốc
trong cuộc tranh-chấp đảo Falkland (Nam Mỹ-Châu)
vào thập-niên 80, mà Á-căn-đ́nh (Argentina) vẫn luôn coi
như lănh-thổ của họ. Họ đă
chiến-đấu mạnh-mẽ trên mặt ngoại-giao
và buộc phải chiến-đấu trên mặt
quân-sự sau khi ngoại-giao thất-bại. Về mặt
quân-sự, họ biết trước là khó chống
lại Anh-quốc với lực-lượng khá
dồi-dào, nhưng họ đă phải
chiến-đấu trong khả-năng của họ,
họ biết tự kiềm-chế cường-độ
chiến-tranh để giảm-thiểu tổn-thất.
Kết-quả là đảo Falkland đă về tay
Anh-quốc. Tuy đảo Falkland rộng lớn hơn
về diện-tích và nguồn-lợi cũng như
dân-số, quân-lực hai đối-thủ đưa vào
cuộc đụng-độ hùng-hậu hơn,
mức-độ chiến-tranh nặng hơn, nhưng hai
trận Falkland và Hoàng-Sa đă gần tương-tự nhau
về tính-chất của một cuộc chiến.
Người
Pháp, trong chiến-tranh tại Đông-dương sau 1945, v́
chiến-cuộc gia-tăng tại nội-địa,
đă phải bỏ-ngỏ hoàn-toàn nhóm đảo
Tuyên-đức phía bắc, và bỏ-ngỏ nhóm
Nguyệt-thiềm phía nam trong vài năm. Riêng nhóm
Tuyên-đức phía bắc đă do Trung-Hoa Dân-quốc
cưỡng-chiếm trong ít lâu, nhưng sau đó họ
đă phải rút về v́ sự thất-trận củu
họ trong lục-địa. Về sau,
hiệp-định Balê 1954 lại đề ra khu
phi-quân-sự dọc theo vĩ-tuyến 17, đă làm cho
Việt-Nam Cộng-Ḥa đă không thể tích-cực
hiện-diện tại nhóm Tuyên-Đức bắc đảo
Hoàng-Sa thuộc nhóm Nguyệt-thiềm.
Xét
về sự pḥng-thủ, so sánh với đảo Thái-B́nh
trong vùng Trường-Sa th́ thế bố-trí trên đảo
Hoàng-Sa của VNCH đă thua kém rất xa, và không thể
đủ sức để cố-thủ chống lại
một cuộc cường-kích thủy-bộ. Trên
đảo không có công-sự nặng, chỉ có khỏang
một trung-đội địa-phương-quân với
vũ-khí cá-nhân và một vài quan-sát viên khí-tượng. Trong
khi đó Đảo Thái-B́nh, khi Nhật chiếm-đóng trong
đệ-nhị thế-chiến, họ đă xây-cất
nhiều công-sự nặng. Sau này khi Trung-Hoa dân-quốc
(Đài-Loan) chiếm-đóng, chắc-chắn họ đă
tăng-cường mọi cơ-cấu pḥng-thủ,
lại có trang-bị các khẩu đại-pháo chống
chiến-hạm, đưa quân-số trú-pḥng có thể
tới cấp hơn tiểu-đoàn và do một vị
Đại-tá Thủy-quân lục-chiến chỉ-huy.
Ngoài
ra việc tuyên-bố chủ-quyền của Trung-cộng
trên cả hai quần-đăo Hoàng-Sa và Trường-Sa
được nhận-xét chỉ diễn ra sau cuộc
thăm-viếng Trung-cộng của Ngoại-trưởng
Hoa-Kỳ Kissinger. Ít nhất là Hoa-Kỳ và Trung-cộng
đă ngầm có nhiều thỏa-thuận về
chiến-lược hay ít nhất cũng đồng-ư là
Hoa-kỳ sẽ không can-thiệp vào các hành-động
của Trung-cộng trong vùng. Đối với Việt-Nam
Cộng-Ḥa, Hoa-Kỳ đă không muốn can-dự vào sự
bảo-vệ lănh-thổ. Trong ngày hải-chiến th́ các
đối-tác-viên tại Bộ-Tổng-Tham-mưu đă
khẳng-định đó là công chuyện riêng của
Việt-Nam .
Quan-niệm
của Hoa-Kỳ trong việc mở-rộng
lưc-lượng Hải-quân chỉ là vừa đủ
để hành-quân yểm-trợ hỏa-lực và
ngăn-chặn trong vùng sông-ng̣i và duyên-hải mà thôi.
Cộng-cuộc xây-cất một hệ-thống thám-báo liên-tục
từ Bến-Hải đến Vịnh Thái-lan là một
công-tác cao, cả về kỹ-thuật lẫn tài-chánh
với mục-tiêu duy-nhất là kiểm-soát hữu-hiệu
sự xâm-nhập lén-lút bằng đường-biển
của cộng-sản Bắc-Việt vào vùng duyên-hải.
Việc viện-trợ hai chiếc khu-trục-hạm, v́ là
loại tấn-công, nên sau 1973 họ đă nhiều lần
đ̣i tháo gỡ máy ḍ tiềm-thủy-đĩnh như
đă tŕnh-bầy, làm như vậy là sẽ giảm
khả-năng của loại này một nửa. Vũ-khí
tấn-công trên mặt biển và trên không của
khu-trục-hạm là hai dàn hải-pháo 76 ly
tự-động với nhịp tác-xạ khỏang 60 viên
một phút. Với hỏa-lực tấn-công
mạnh-mẽ như vậy, Hải-quân Hoa-Kỳ, vào
những năm cuối của cuộc chiến, song-song
với kế-hoạch rút lui, đă không bỏ sót
cơ-hội cắt đứt hay ít nhất cũng tŕ-hoăn
việc tiếp-tế cơ-phận thay-thế cho loại
hải-pháo tối-tân này.
Sau
trận hải-chiến, để nêu gương hy-sinh
của các chiến-sĩ bỏ ḿnh trên
đại-dương, Bộ-Tư-lệnh HQ đă có
nghiên-cứu một kiến-trúc dự-định xin phép
Đô-thành Saig̣n Chợ-lớn xây cất trong khu-vực
cột-cờ Thủ-Ngữ bên sông Sàig̣n. Riêng
Hội-đồng Đô-thành đă đồng-ư trên
nguyên-tắc là sẽ có một đường-phố mang
tên Ngụy-văn-Thà. Một buổi lễ kỷ-niệm
lần thứ nhất trận hải-chiến Hoàng-Sa
đă được tổ-chức vào ngày 19 tháng giêng
năm 1975 do Tư-lệnh Hải-quân, Đề-Đốc
Lâm-ngươn-Tánh chủ-tọa nhưng tôi không
được thông-báo để đến tham-dự.
Hàng
năm cứ mỗi Tết nguyên-đán đến, dù vào
tháng giêng hay không, tôi luôn luôn có ít phút tưởng-niệm
dành cho các liệt-sĩ đă hy-sinh và cũng tưởng
nhớ tới chiến-sĩ đă anh-dũng cùng tôi
chiến-đấu trong trận-hải-chiến Hoàng-Sa, mà
số đông đang lưu-lạc trong vùng đất
tự-do. Họ là những anh-hùng đă xả-thân
để bảo-vệ lănh-thổ của tiền-nhân
xây-dựng từ bao thế-kỷ. Mong rằng tài-liệu
này sẽ mang lại niềm hănh-diện cho toàn-thể các
chiến-sĩ Hải-quân đă tham-dự trận đánh
mà tôi đă có vinh-dự chỉ-huy.
Dallas, Texas , mùa Xuân Kỷ-Măo
Hà Văn Ngạc