Le^ Chi' Quang bi. truy to^' va` ke^'t a'n 4 na+m tu` va` 3 na+m qua?n che^' ve^` to^.i tuye^n truye^`n cho^'ng Nha` Nu*o*'c Co^.ng Ho`a Xa~ Ho^.i Chu? Nghi~a Vie^.t Nam chie^'u ddie^`u 88 Hi`nh Lua^.t. Chi? vi` anh dda~ vie^'t ma^'y ba`i bi`nh lua^.n cho^'ng chu? nghi~a ba' quye^`n Trung Quo^'c ddo`i ba?o ve^. su*. toa`n ve.n la~nh tho^? quo^'c gia, cho^'ng dda`n a'p tham nhu~ng ddo`i tu*. do co^ng ly', va` cho^'ng ddo^.c quye^`n ddo^.c dda?ng ddo`i dda nguye^n dda dda?ng.

KE? SI~ DA+'N THA+N.

Na+m 1990 Ba'c Si~ Nguye^~n DDan Que^' co^ng bo^' lo*`i ke^u go.i cu?a Cao Tra`o Nha^n Ba?n ddo`i da^n to^.c tu*. quye^'t cho ngu*o*`i da^n ddu*o*.c quye^`n tu*. do lu*.a cho.n che^' ddo^. chi'nh tri. cu?a quo^'c gia, va` tu*. do lu*.a cho.n ca'c dda.i bie^?u cu?a mi`nh trong chi'nh quye^`n dde^? thu*.c thi che^' ddo^. ddo'.

Ba'c Si~ Nguye^~n DDan Que^' dda~ bi. truy to^' ve^` to^.i a^m mu*u la^.t ddo^? chi'nh quye^`n nha^n da^n, va` dda~ bi. ke^'t a'n 20 na+m tu` va` 5 na+m qua?n che^' nga`y 29- 11- 1991.

11 na+m sau, nga`y 8-11-2002, Lua^.t Gia Le^ Chi' Quang dda~ bi. tuye^n pha.t 4 na+m tu` va` 3 na+m qua?n che^' ve^` to^.i tuye^n truye^`n cho^'ng Nha` Nu*o*'c Co^.ng Ho`a Xa~ Ho^.i Chu? Nghi~a Vie^.t Nam.

So*? di~ anh bi. truy to^' vi` dda~ vie^'t mo^.t so^' ta`i lie^.u ddo`i ba?o ve^. chu? quye^`n la~nh tho^? quo^'c gia, cho^'ng ddo^.c ta`i ddo^.c dda?ng dde^? thie^'t la^.p dda nguye^n dda dda?ng.

Co^ng bo^' lo*`i ke^u go.i va` pho^? bie^'n nhu*~ng ba`i vie^'t kho^ng ca^'u tha`nh to^.i hi`nh su*., ma` chi? la` vie^.c ha`nh su*? quye^`n tu*. do tu* tu*o*?ng, tu*. do pha't bie^?u quan ddie^?m la` nhu*~ng quye^`n dda~ ddu*o*.c ta^'t ca? ca'c hie^'n pha'p tre^n the^' gio*'i ba?o ve^., ke^? ca? Hie^'n Pha'p Vie^.t Nam 1992. DDa^y chi? la` cuo^.c va^.n ddo^.ng da^n chu? trong vo`ng co^ng khai, o^n ho`a, ho*.p pha'p, va` ba^'t ba.o ddo^.ng. Ma+.c da^`u va^.y nha` ca^`m quye^`n Ha` No^.i dda~ tha+?ng tay dda`n a'p nhu*~ng ngu*o*`i da^n chu?. Ho. va^~n chu? tru*o*ng duy tri` che^' ddo^. ddo^.c ta`i toa`n tri., ma+.c da^`u ho. kho^ng ngo*'t qua?ng ba' nha` nu*o*'c pha'p quye^`n. Tu*` 1986 khi ho. ddu*a ra chi'nh sa'ch ddo^?i mo*'i cho dde^'n nay dda~ 16 na+m, va^.y ma` kho^ng he^` tha^'y ddo^?i mo*'i. Va` kinh nghie^.m li.ch su*? cho bie^'t che^' ddo^. Co^.ng Sa?n kho^ng the^? su*?a chu*~a ddu*o*.c. No' pha?i bi. gia?i the^?.

Ba'c Si~ Nguye^~n DDan Que^' va` Lua^.t Gia Le^ Chi' Quang la` nhu*~ng tri' thu*'c co`n giu*~ ddu*o*.c ly' tu*o*?ng truye^`n tho^'ng cu?a da^n to^.c quo^'c gia hu*ng vong, tha^'t phu hu*~u tra'ch.Da^`u co' su*. kha'c bie^.t ve^` tuo^?i ta'c, gia'o du.c va` mo^i tru*o*`ng sinh hoa.t, ho. va^~n nuo^i du*o*~ng tinh tha^`n da^'n tha^n ba^'t khua^'t cu?a ke? si~. Nho*` tinh tha^`n ddo' ma` tu*` bao thie^n nie^n ky? nay, da^n to^.c ta va^~n giu*~ ddu*o*.c ca' ti'nh va` chu? quye^`n quo^'c gia va` dda~ kho^ng bi. DDe^' Quo^'c Ba+'c Phu*o*ng ddo^`ng ho'a hay tho^n ti'nh. Ne^'u kho^ng co' tinh tha^`n ba^'t khua^'t na`y, va` ne^'u dda+?ng ca^'p si~ phu chi.u tha^`n phu.c cu*o*`ng quye^`n dde^? ddu*o*.c vinh tha^n phi` gia, thi` nga`y nay Vie^.t Nam kho^ng co`n la` Vie^.t Nam nu*~a, ma` co' le~ dda~ bie^'n tha`nh mo^.t qua^.n huye^.n cu?a Trung Quo^'c hay mo^.t ti?nh nhu* Qua?ng Nam, no^'i tie^'p 2 ti?nh Qua?ng DDo^ng va` Qua?ng Ta^y.

TRUNG TA+M CU?A VU~ TRU..

DDa^`u tha^.p nie^n 1990 trong ca'c vu. a'n Nguye^~n DDan Que^', DDoa`n Vie^'t Hoa.t, DDoa`n Thanh Lie^m, Ly' To^'ng va` Tra^`n Ma.nh Quy`nh, theo lo*`i ye^u ca^`u cu?a ca'c bi. ca'o va` tha^n nha^n, Ho^.i Lua^.t Gia Vie^.t Nam ta.i Cali dda~ dde^` cu*? ca'c Lua^.t Su* Nguye^~n Tro.ng Nho, DDoa`n Va+n Tie^n, va` ca' nha^n to^i ve^` Saigon bie^.n ho^. cho ca'c bi. ca'o. Tuy nhie^n nha` ca^`m quye^`n Ha` No^.i dda~ ba'c bo? dde^` nghi. na`y. Trong vu. Nguye^~n DDan Que^', mo^.t so^' nghi. si~ Hoa Ky` cu~ng muo^'n ti`nh nguye^.n dde^'n Saigon tham du*. phie^n to`a, nhu*ng nha` ca^`m quye^`n Ha` No^.i dda~ kho^ng cho phe'p.

Cu~ng vi` va^.y, trong vu. a'n Le^ Chi' Quang, Ho^.i Lua^.t Gia Vie^.t Nam ta.i Cali kho^ng cu*? lua^.t su* ve^` bie^.n ho^. cho bi. ca'o, vi` bie^'t ra+`ng nha` ca^`m quye^`n Ha` No^.i se~ kho^ng cha^'p thua^.n.

Hie^.n nay co' 4 lua^.t su* quo^'c te^' ti`nh nguye^.n ddu*'ng ra be^nh vu*.c cho Le^ Chi' Quang, la` ca'c Lua^.t Su* Arthur Liu ta.i Hoa Ky`, Emmanuel Dewees ta.i Pha'p, Wolfgang Tuecks ta.i DDu*'c va` Ian Spry ta.i U'c. Tuy nhie^n nha` ca^`m quye^`n Ha` No^.i dda~ kho^ng ddo^`ng y' cho ca'c lua^.t su* no'i tre^n dde^'n Vie^.t Nam bie^.n ho^. cho Le^ Chi' Quang. Da^`u sao su*. quan ta^m cu?a ca'c lua^.t su* quo^'c te^' chu*'ng to? ra+`ng du* lua^.n the^' gio*'i dda~ tho^ng ca?m vo*'i chi'nh nghi~a tu*. do da^n chu? ta.i Vie^.t Nam. Theo nha` va+n Elie Wiesel, ngu*o*`i ddoa.t gia?i Nobel Ho`a Bi`nh na+m 1986, nha^n quye^`n nga`y nay la` mo^.t va^'n dde^` quo^'c te^':

Khi nha^n pha^?m bi. dde do.a, nha^n quye^`n bi. cha` dda.p, bie^n thu`y quo^'c gia kho^ng co`n quan tro.ng nu*~a. No*i na`o con ngu*o*`i bi. dda`n a'p vi` ly' do to^n gia'o, chi'nh tri., hay chu?ng to^.c, no*i ddo' la^.p tu*'c tro*? tha`nh trung ta^m cu?a vu~ tru..

Ta.i Vie^.t Nam nga`y nay, DDa?ng CS dda~ vi pha.m tho^ ba.o nhu*~ng quye^`n con ngu*o*`i ve^` chi'nh tri., to^n gia'o, va` sa+'c to^.c. Do ddo' Vie^.t Nam dda~ tro*? tha`nh trung ta^m cu?a vu~ tru.. Va` nhu*~ng ngu*o*`i ye^u chuo^.ng tu*. do da^n chu? kha+'p no*i tre^n the^' gio*'i dde^`u hu*o*'ng ve^` Vie^.t Nam dde^? ddo`i phu.c ho^`i nha^n pha^?m va` ba?o ve^. nha^n quye^`n.


TUYE^N TRUYE^`N CHO^'NG CHE^' DDO^.

Trong 20 na+m, tu*` 1976 dde^'n 1996, nhie^`u ngu*o*`i da^n chu? ddo^'i kha'ng dda~ bi. ba+'t giu*~ hay truy to^' ve^` to^.i tuye^n truye^`n cho^'ng che^' ddo^. Xa~ Ho^.i Chu? Nghi~a.

Tu*` 1976 dde^'n 1978, mo^.t so^' tu` nha^n chi'nh tri. dda~ bi. ba+'t giu*~ ve^` to^.i tuye^n truye^`n cho^'ng che^' ddo^. nhu* Ba'c si~ Nguye^~n DDan Que^' va` Gia'o Su* DDoa`n Vie^'t Hoa.t ddo`i da^n to^.c tu*. quye^'t, Lua^.t Su* Tra^`n Danh San ddo`i tu*. do da^n quye^`n khi o^ng tuye^n ddo.c ba?n Tuye^n Ngo^n Nha^n Quye^`n cu?a ngu*o*`i Vie^.t Nam ta.i khuo^n vie^n nha` tho*` DDu*'c Ba` Saigon, Linh Mu.c Nguye^~n Va+n Ly' ddo`i tu*. do to^n gia'o v... v...Ca'c tu` nha^n lu*o*ng ta^m na`y kho^ng bi. truy to^' ra to`a nhu*ng dda~ bi. giam giu*~ ta.i tra.i ca?i ta.o tu*` 10 dde^'n 12 na+m. Ho. chi? ddu*o*.c pho'ng thi'ch na+m 1988 sau khi co' chi'nh sa'ch ddo^?i mo*'i ta.i Lie^n Xo^ na+m 1985 va` ta.i Vie^.t Nam na+m 1986.

Na+m 1988, 3 ngu*o*`i con trai cu?a co^' Lua^.t Su* Tra^`n Va+n Tuye^n la` Tra^`n Vo.ng Quo^'c, Tra^`n Tu*? Thanh va` Tra^`n Tu*? Huye^`n dda~ bi. truy to^' ve^` to^.i tuye^n truye^`n cho^'ng che^' ddo^. va` dda~ bi. ke^'t a'n 12 na+m tu` , 5 na+m tu` va` 3 na+m qua?n che^'. Tu*` tho*`i Vie^.t Nam Co^.ng Ho`a, Lua^.t Su* Tra^`n Va+n Tuye^n dda~ tha`nh la^.p Ho^.i Nha^n Quye^`n Vie^.t Nam, mo^.t tha`nh vie^n cu?a Hie^.p Ho^.i Nha^n Quye^`n Quo^'c Te^'.Lua^.t Su* Tra^`n Va+n Tuye^n dda~ bi. ba+'t giam na+m 1975 va` dda~ tua^~n nghi~a ta.i tra.i ca?i ta.o Ha` Ta^y na+m 1976.

Tu*` sau 1989 vo*'i phong tra`o gia?i the^? CS ta.i DDo^ng A+u va` Lie^n Xo^, nha` ca^`m quye^`n Ha` No^.i dda~ ba+'t giu*~ tro*? la.i nhu*~ng tu` nha^n chi'nh tri. dda~ ddu*o*.c pho'ng thi'ch. Ho. dda~ truy to^' va` ke^'t a'n Ba'c Si~ Nguye^~n DDan Que^' 20 na+m tu` na+m 1991, Gia'o Su* DDoa`n Vie^'t Hoa.t 15 na+m tu` na+m 1993 va` Gia'o Su* Nguye^~n DDi`nh Huy 15 na+m tu` na+m 1995 ve^` to^.i a^m mu*u la^.t ddo^? chi'nh quye^`n nha^n da^n, ma+.c da^`u ca'c bi. ca'o kho^ng co' mo^.t ta^'c sa+'t trong tay. DDo^`ng tho*`i Lua^.t Su* DDoa`n Thanh Lie^m cu~ng bi. truy to^' va` ke^'t a'n 12 na+m tu` ve^` to^.i tuye^n truye^`n cho^'ng che^' ddo^. na+m 1992, khi o^ng ddo`i thie^'t la^.p che^' ddo^. Da^n Chu? Pha'p Tri. thay the^' che^' ddo^. ddo^.c ta`i dda?ng tri..

Trong tho*`i gian na`y Ho^.i A+n Xa' Quo^'c Te^' khie^'u to^' chi'nh phu? Ha` No^.i dda~ ba+'t giam ddo^.c ddoa'n Ba'c Si~ Nguye^~n DDan Que^' va` Gia'o Su* DDoa`n Vie^'t Hoa.t.Trong to*` tu*. bie^.n ho^., chi'nh phu? Ha` No^.i cho ra+`ng ca'c bi. ca'o kho^ng pha?i la` tu` nha^n chi'nh tri. va` cu~ng kho^ng bi. ba+'t giam tra'i phe'p.

Theo lo*`i ye^u ca^`u cu?a Ho^.i A+n Xa' Quo^'c Te^', Ho^.i Lua^.t Gia Vie^.t Nam ta.i Cali dda~ la`m bie^.n minh tra.ng phu'c dda'p dde^? chu*'ng minh ra+`ng ca'c bi. ca'o la` nhu*~ng tu` nha^n chi'nh tri., va` dda~ bi. ba+'t giam ddo^.c ddoa'n.

Nga`y 30-4-1993 U?y Ban Nha^n Quye^`n Lie^n Hie^.p Quo^'c ra nghi. quye^'t le^n a'n nha` ca^`m quye^`n Ha` No^.i dda~ ba+'t giam ddo^.c ddoa'n (arbitrary arrest and detention) hai tu` nha^n lu*o*ng ta^m Vie^.t Nam la` Ba'c Si~ Nguye^~n DDan Que^' va` Gia'o Su* DDoa`n Vie^'t Hoa.t.

Na+m 1995 Hoa`ng Minh Chi'nh dda~ bi. truy to^' va` ke^'t a'n 1 na+m tu` ve^` to^.i pha' hoa.i chi'nh sa'ch ddoa`n ke^'t quo^'c gia. O^ng dda~ tu*`ng bi. tru` da^.p trong nhie^`u na+m ve^` to^.i xe't la.i cho^'ng dda?ng khi o^ng chu? tru*o*ng phu? ddi.nh che^' ddo^. vo^ sa?n chuye^n chi'nh. Nga`y nay phe la~nh dda.o CS co`n dde do.a se~ hy sinh Hoa`ng Minh Chi'nh dde^? cu*'u che^' ddo^..

Na+m 1996 Le^ Ho^`ng Ha`, Ha` Si~ Phu va` Nguye^~n Kie^'n Giang bi. ba+'t giu*~ vi` dda~ vie^'t ba`i phu? ddi.nh che^' ddo^. Co^.ng Sa?n va` gia~ tu*` y' thu*'c he^. Ma'c Xi't, Le^ Ho^`ng Ha` co`n ddo`i thay the^' chu? nghi~a CS ba+`ng chu? nghi~a Da^n Chu? Xa~ Ho^.i. Tuy nhie^n ho. kho^ng bi. truy to^' ve^` to^.i tuye^n truye^`n cho^'ng che^' ddo^. (ma+.c da^`u ho. dda~ phe^ pha'n va` phu? ddi.nh che^' ddo^.), ma` chi? bi. truy to^' ve^` to^.i tie^'t lo^. bi' ma^.t nha` nu*o*'c (ta`i lie^.u ddu*o*.c coi la` bi' ma^.t cu?a nha` nu*o*'c chi? la` ba?n phu'c tri`nh cu?a Vo~ Va+n Kie^.t, mo^.t u?y vie^n trung u*o*ng DDa?ng CS). Le^ Ho^`ng Ha` bi. to`a tuye^n pha.t 2 na+m tu`, Ha` Si~ Phu 1 na+m tu` va` Nguye^~n Kie^'n Giang 1 na+m tu` treo.

Tuye^n truye^`n cho^'ng che^' ddo^. la` mo^.t to^.i tra.ng gia? ta.o. Vi` tuye^n truye^`n chi? la` vie^.c ha`nh su*? quye^`n tu*. do tu* tu*o*?ng va` tu*. do pha't bie^?u quan ddie^?m dda~ ddu*o*.c ba?o ve^. bo*?i Tuye^n Ngo^n Quo^'c Te^' Nha^n Quye^`n va` Co^ng DDo*'c Quo^'c Te^' ve^` nhu*~ng Quye^`n Da^n Su*. va` Chi'nh Tri., cu~ng nhu* bo*?i Hie^'n Pha'p Vie^.t Nam. Giu*~a the^' ky? 19, khi Ca'c Ma'c co^ng bo^' ba?n Tuye^n Ngo^a^n DDa?ng CS ke^u go.i vo^ sa?n toa`n the^' gio*'i ddu*'ng le^n du`ng vo~ trang la^.t ddo^? che^' ddo^. tu* ba?n, o^ng ta cu~ng kho^ng bi. to`a a'n Lua^n DDo^n truy to^' ve^` to^.i tuye^n truye^`n cho^'ng che^' ddo^. tu* ba?n chu? nghi~a. Va` tu*` ho*n 15O na+m nay nha^n loa.i va+n minh cu~ng kho^ng truy to^' ca'c mo^n dde^. cu?a Ma'c ve^` to^.i na`y.

TUYE^N TRUYE^`N CHO^'NG NHA` NDDO*'C.

Sau cuo^.c Ca'ch Ma.ng Da^n Chu? na+m 1989, nha^n da^n DDo^ng A+u va` toa`n the^? nha^n loa.i va+n minh dda~ vu*'t bo? che^' ddo^. me^.nh danh la` Xa~ Ho^.i Chu? Nghi~a va`o thu`ng ra'c li.ch su*?. Vi` sau 70 na+m chu*'ng nghie^.m no' dda~ to? ra pha?n nha^n ti'nh, pha?n da^n to^.c va` pha?n nha^n loa.i.

Na+m 1999 DDa?ng CS Vie^.t Nam dda~ gia?o hoa.t thay ddo^?i to^.i danh, tu*` tuye^n truye^`n cho^'ng che^' ddo^. (DDie^`u 82 cu~) tha`nh tuye^n truye^`n cho^'ng nha` nu*o*'c (DDie^`u 88 mo*'i).

Trong khi che^' ddo^. dda+.t na+.ng va^'n dde^` ly' thuye^'t chu? nghi~a thi` nha` nu*o*'c co' ti'nh cu. the^?. Nha` nu*o*'c bao go^`m ca'c co* ca^'u cu?a nha` nu*o*'c va` nha^n vie^n cu?a nha` nu*o*'c. Co* ca^'u nha` nu*o*'c go^`m co' ca'c co* quan la^.p pha'p, ha`nh pha'p, tu* pha'p ta.i trung u*o*ng va` ca'c co* quan ha`nh cha'nh ta.i ddi.a phu*o*ng. Nha^n vie^n nha` nu*o*'c bao go^`m tu*` chu? ti.ch nu*o*'c, ca'c dda.i bie^?u quo^'c ho^.i, ca'c vie^n chu*'c cu?a chi'nh phu?, cu?a to`a a'n, va` cu?a ca'c u?y ban nha^n da^n ddi.a phu*o*ng. Ngay ca? mo^.t anh co^ng an khu vu*.c cu~ng co' tu* ca'ch la` nha^n vie^n co^ng lu*.c hay nha^n vie^n nha` nu*o*'c. Phe^ bi`nh va` chi? tri'ch nhu*~ng vie^n chu*'c na`y co' the^? bi. truy to^' ve^` to^.i tuye^n truye^`n cho^'ng nha` nu*o*'c. Ba+`ng su*. gia?i thi'ch ro^.ng ra~i hi`nh lua^.t, DDie^`u 88 dda~ gia`nh quye^`n ba^'t kha? xa^m pha.m cho ta^'t ca? ca'c co* quan va` nha^n vie^n co^ng quye^`n, ke^? ca? nhu*~ng co^ng an khu vu*.c. Tu*` nay kho^ng ai ddu*o*.c quye^`n phe^ pha'n chi? tri'ch ca'c nha^n vie^n nha` nu*o*'c, ma+.c da^`u ho. dda~ pha?n bo^.i to^? quo^'c ba+`ng ca'ch nhu*o*.ng dda^'t ba'n nu*o*'c cho ngoa.i bang, hay thuo^.c tha`nh pha^`n ddo^.c ta`i, tham nhu~ng va` ba^'t lu*.c, dda~ du`ng bie^?n thu? co^ng quy~, ho^'i ma.i quye^`n the^', su*u cao thue^' na+.ng dde^? tha+?ng tay vo* ve't cho dda^`y tu'i tham, ma+.c ddo^`ng ba`o trong ca?nh la^`m than ddo'i kho^?.

Cu~ng nhu* to^.i tuye^n truye^`n cho^'ng che^' ddo^., tuye^n truye^`n cho^'ng nha` nu*o*'c la` mo^.t to^.i tra.ng qua'i dda?n, kho^ng ti`m tha^'y trong li.ch su*? lua^.t pha'p loa`i ngu*o*`i. Quy ddi.nh to^.i na`y, DDa?ng CS dda~ ddu*a Vie^.t Nam ra kho?i co^.ng ddo^`ng nha^n loa.i va+n minh. Trong khi ddo' to`a a'n dda~ ddu*o*.c du`ng la`m co^ng cu. dde^? dda`n a'p va` khu?ng bo^' ca'c co^ng da^n lu*o*ng thie^.n co' lo`ng vo*'i dda^'t nu*o*'c. DDa^y kho^ng co`n la` to`a a'n cu?a loa`i ngu*o*`i vo*'i su*' ma.ng ban pha't co^ng ly', ma` la` to`a a'n cu?a loa`i ca^`m thu', cu?a loa`i dda.i thu*? (kangaroo court).

Ca'ch nhau 11 na+m, trong 2 phie^n xu*? ki'n die^~n ra cho*'p nhoa'ng trong 3 tie^'ng ddo^`ng ho^` nga`y thu*' sa'u cuo^'i tua^`n, ca'c bi. ca'o kho^ng ddu*o*.c bie^.n ho^. bo*?i ca'c lua^.t su* do ho. lu*.a cho.n, va` cu~ng kho^ng ddu*o*.c quye^`n tu*. bie^.n ho^., Ba'c Si~ Nguye^~n DDan Que^' va` Lua^.t Gia Le^ Chi' Quang dda~ bi. ke^'t a'n 20 na+m va` 4 na+m tu`, co^.ng the^m 5 na+m va` 3 na+m qua?n che^' sau khi ma~n thu. hi`nh. DDa^y la` nhu*~ng ba?n a'n tie^`n che^' dda~ ddu*o*.c quye^'t ddi.nh tru*o*'c khi to`a khai ma.c.

LEO THANG KHU?NG BO^'.

Tu*` tha^.p nie^n 1970 nha` ca^`m quye^`n Ha` No^.i dda~ a'p du.ng ca'c bie^.n pha'p qua?n che^' ha`nh cha'nh dde^? qua?n thu'c ta.i gia mo^.t so^' nha^n va^.t bi. coi la` nguy hie^?m cho che^' ddo^., nhu* ca'c Ho`a Thu*o*.ng Thi'ch Huye^`n Quang, Thi'ch Qua?ng DDo^., Linh Mu.c Cha^n Ti'n, o^ng Nguye^~n Ho^. v...v...

Na+m 1997 nha` nu*o*'c ddi.nh che^' ho'a va` ban ha`nh Quy Che^' Qua?n Che^' Ha`nh Cha'nh trong Nghi. DDi.nh 31-CP nga`y 14-4-1997. Trong tho*`i gian na`y, ho. dda~ qua?n thu'c ra^'t nhie^`u tri' thu*'c va+n nghe^. si~ va` ca'c nha` la~nh dda.o to^n gia'o, mu.c ddi'ch dde^? ba+'t giu*~ pho`ng ngu*`a ca'c pha^`n tu*? ddo^'i kha'ng, co^ la^.p va` bao va^y kinh te^', ca^'m ho. kho^ng ddu*o*.c pha't bie^?u y' kie^'n, ddie^.n thoa.i, ddie^.n ti'n hay tra? lo*`i pho?ng va^'n.

Su*. qua?n che^' ha`nh cha'nh nhu* va^.y dda~ vi pha.m nhu*~ng nha^n quye^`n thie^'t ye^'u nhu* tu*. do cu* tru' va` ddi la.i, tu*. do pha't bie^?u, tu*. do ho^.i ho.p va` la^.p ho^.i, dda+.c bie^.t la` quye^`n ddu*o*.c la`m a+n sinh so^'ng cu?a ngu*o*`i da^n. Kho^ng ddu*o*.c quye^`n la`m vie^.c, quye^`n lu*.a cho.n no*i cu* tru', quye^`n ddi la.i, quye^`n a+n no'i, va` quye^`n tie^'p xu'c ba.n be`, tha^n pha^.n con ngu*o*`i tha^.t kho^ng ba+`ng te^n no^ le^.!

Vo*'i chi'nh sa'ch qua?n che^' ha`nh cha'nh DDa?ng Co^.ng Sa?n dda~ bie^'n dda^'t nu*o*'c tha`nh mo^.t nha` tu` lo*'n, trong ddo' nha` nu*o*'c kho^ng pha?i nuo^i a+n ca'c tu` nha^n.

Ma+.c da^`u va^.y, phong tra`o dda^'u tranh cho tu*. do da^n quye^`n va^~n nga`y mo^.t pha't trie^?n. No' dda.t to*'i cao ddie^?m na+m 2001 khi co' ba+`ng chu*'ng cho bie^'t phe la~nh dda.o CS dda~ nhu*o*.ng dda^'t ba'n nu*o*'c cho Trung Quo^'c.

Sau nga`y 11 tha'ng 9, 2001 khi Hoa Ky` va` ca'c ddo^`ng minh co`n ddang bo^'i ro^'i vi` cuo^.c dda.i khu?ng bo^' ta.i Nu*~u DDo*'c, nha` ca^`m quye^`n Ha` No^.i dda~ lo*.i du.ng tho*`i co* dde^? leo thang dda`n a'p. Nga`y 19-10-2001, ho. dda~ truy to^' va` ke^'t a'n Linh Mu.c Nguye^~n Va+n Ly' 15 na+m tu` ve^` to^.i pha' hoa.i chi'nh sa'ch ddoa`n ke^'t quo^'c gia, va` vi pha.m quye^'t ddi.nh qua?n che^' ha`nh cha'nh. Sau khi to`a tuye^n a'n, ba'o chi' Hoa Ky` kho^ng dda+ng tin na`y. Vi` va^.y Ho^.i Lua^.t Gia Vie^.t Nam ta.i Cali dda~ go*?i va+n thu* cho ca'c thu*o*.ng nghi. si~ Hoa Ky` dde^? phu'c tri`nh ve^` vu. a'n cha Ly', ddo^`ng tho*`i ye^u ca^`u Thu*o*.ng Nghi. Vie^.n bie^?u quye^'t cha^'p thua^.n Du*. Lua^.t Nha^n Quye^`n cho Vie^.t Nam, du*. lua^.t na`y dda~ ddu*o*.c Ha. Nghi. Vie^.n tho^ng qua.

Tu*` ddo' dde^'n nay dda~ ho*n 1 na+m, va` Hoa Ky` va^~n co`n bo^'i ro^'i ve^` cuo^.c chie^'n tranh cho^'ng khu?ng bo^', cho^'ng Iraq, chie^'n tranh Trung DDo^ng, vu. ga^y ha^'n cu?a Ba+'c Ha`n, cu`ng su*. suy thoa'i kinh te^' va` cuo^.c tuye^?n cu*? tu*`ng pha^`n.

Mo^.t la^`n nu*~a, lo*.i du.ng tho*`i co*, nha` ca^`m quye^`n Ha` No^.i dda~ ba+'t giu*~ va` truy to^' 4 nha` tri' thu*'c tre? tuo^?i trong Nho'm Da^n Chu? la` Le^ Chi' Quang, Nguye^~n Vu~ Bi`nh, Pha.m Ho^`ng So*n va` Nguye^~n Kha+'c Toa`n. Ba^'t cha^'p du* lua^.n quo^'c te^' va` quo^'c no^.i, DDa?ng CS dda~ leo thang khu?ng bo^', tu*` qua?n che^' ha`nh cha'nh le^n dde^'n vie^.c du`ng to`a a'n lua^.t pha'p dde^? ba+'t giam ddo^.c ddoa'n nhu*~ng ngu*o*`i dda^'u tranh cho da^n chu?. Nhu* ta dda~ bie^'t, 5 ba^.c thang dda`n a'p khu?ng bo^' cu?a CS la`: 1) thu? tie^u ca' nha^n 2) ta`n sa't ta^.p the^? 3) ho.c ta^.p ca?i ta.o 4) to`a a'n lua^.t pha'p va` 5) qua?n che^' ha`nh cha`nh.

DA+'U HIE^.U SUY THOA'I.

Tuy nhie^n kinh nghie^.m cho bie^'t vie^.c gia ta+ng khu?ng bo^' kho^ng pha?i la` da^'u hie^.u cu?a mo^.t cao tra`o. No' chi? la` bie^.n pha'p ba^'t dda+'c di~, cha+?ng dda+.ng ddu*`ng. No' cho bie^'t hie^.n nay ca`ng nga`y ca`ng co' nhie^`u ngu*o*`i ddo^'i kha'ng va` su*'c ddo^'i kha'ng na`y dda~ thu*.c su*. dde do.a su*. to^`n vong cu?a che^' ddo^.. Khi truy to^' ra to`a mo^.t thanh nie^n tri' thu*'c ta^m huye^'t nhu* Le^ Chi' Quang vi` anh dda~ can dda?m no'i le^n su*. pha^~n ua^'t cu?a ngu*o*`i da^n tru*o*'c na.n la^'n dda^'t chie^'m nu*o*'c cu?a Trung Quo^'c, na.n tham nhu~ng tho^'i na't cu?a nha` ca^`m quye^`n, na.n ddo^.c ta`i ha` kha+'c cu?a che^' ddo^. co^ng an tri., nha` ca^`m quye^`n Ha` No^.i dda~ ma^'t he^'t chi'nh nghi~a va` ha^.u thua^~n qua^`n chu'ng, ma^'t he^'t ca?m ti`nh cu?a quo^'c te^', va` dda~ dde^? lo^. bo^. ma+.t gia? nha^n gia? nghi~a , pha?n bo^.i to^? quo^'c, pha?n bo^.i ddo^`ng ba`o.

Trong vu. dda.i khu?ng bo^' Te^'t Ma^.u Tha^n 1968, sau khi dda.i ba.i trong cuo^.c to^?ng co^ng ki'ch, to^?ng kho*?i nghi~a, nhu* nhu*~ng con thu' bi. thu*o*ng say ma'u, CS dda~ sa't ha.i 5000 ngu*o*`i quo^'c gia ta.i Hue^', nhu*~ng thu*o*`ng da^n vo^ to^.i kho^ng co' mo^.t ta^'c sa+'t trong tay. DDo' kho^ng pha?i la` da^'u hie^.u cu?a su*'c ma.nh, ma` la` da^'u hie^.u cu?a su*. da~ man, vo^ nha^n dda.o, mo^.t tha'i ddo^. cho' ddie^n ca+'n ca`n. DDo' hie^?n nhie^n la` nhu*~ng ha`nh ddo^.ng cuo^`ng loa.n, suy ye^'u cu?a ke? tha^'t tra^.n va` ba.i vong.

Trong cuo^.c ca?i ca'ch ruo^.ng dda^'t dda^`u tha^.p nie^n 1950, CS cu~ng dda~ dda^'u to^' 200.000 no^ng da^n tie^?u tu* sa?n trong 5 ddo*.t ca?i ca'ch ruo^.ng dda^'t. Na.n nha^n la` nhu*~ng trung tie^?u no^ng chi? co' 1 hay 2 hecta ruo^.ng. Nhu*~ng ngu*o*`i na`y dda~ go'p pha^`n dda'ng ke^? va`o co^ng cuo^.c kha'ng chie^'n, ky` vo.ng ra+`ng ro^`i dda^y DDa?ng CS se~ ddem la.i cho ho. co^ng ba+`ng xa~ ho^.i, a^'m no ha.nh phu'c, ngu*o*`i ca`y co' ruo^.ng. DDa^'u to^' ca?i ca'ch ruo^.ng dda^'t kho^ng the^? no'i la` ha`nh ddo^.ng cu?a ke? ma.nh dde^? cu?ng co^' chi'nh nghi~a va` nie^`m tin, ma` la` da^'u hie^.u cu?a su*. suy thoa'i. Tu*` nay ngu*o*`i no^ng da^n y' thu*'c ra+`ng ho. dda~ bi. co^.ng sa?n lu*o*`ng ga.t va` pha?n bo^.i. Vi` DDa?ng CS kho^ng chu? tru*o*ng ddoa`n ke^'t quo^'c da^n ma` chi? nha+`m mu.c tie^u duy nha^'t la` cu*o*'p chi'nh quye^`n. Ho. kho^ng nga^`n nga.i du`ng dde^'n nhu*~ng bie^.n pha'p ta`n sa't ta^.p the^? da~ man, va` na.n nha^n la.i la` nhu*~ng trung tie^?u no^ng ca^`n cu` va` lu*o*ng thie^.n.

Cho ne^n khi co' su*. gia ta+ng khu?ng bo^' thi` ddo' la` da^'u hie^.u cu?a su*. suy thoa'i, tha^'t nha^n ta^m, ma^'t chi'nh nghi~a va` ma^'t ha^.u thua^~n qua^`n chu'ng.

Muo^'n co' mo^.t ca'i nhi`n kha'ch quan chu'ng ta pha?i dda+.t va^'n dde^` tre^n bi`nh die^.n chie^'n lu*o*.c dde^? tra'nh dao ddo^.ng tinh tha^`n do nhu*~ng bie^'n chuye^?n tho*`i cuo^.c. Kinh nghie^.m li.ch su*? cho bie^'t chie^'n tranh Co^.ng Sa?n co' nhu*~ng dda+.c ti'nh rie^ng bie^.t cu?a no'. DDa^y kho^ng ddo*n thua^`n la` nhu*~ng cuo^.c chie^'n tranh qua^n su*. hay kinh te^'. Ye^'u to^' chi'nh tri. va` ta^m ly' dda~ co' a?nh hu*o*?ng quye^'t ddi.nh.

Hoa Ky` tha^'t tra^.n kho^ng pha?i vi` Vie^.t Co^.ng ddo^ng qua^n ho*n hay co' vo~ khi' to^'i ta^n ho*n, ma` chi? vi` phong tra`o pha?n chie^'n cu?a nhu*~ng ke? no^.i thu` khie^'n cho nha^n da^n va` chi'nh phu? Hoa Ky` bi. lung la.c vi` lua^.n ddie^.u tuye^n truye^`n cu?a ddo^'i phu*o*ng, la`m ma^'t chi'nh nghi~a, ma^'t nie^`m tin, kho^ng co`n y' chi' dda^'u tranh va` cuo^'i cu`ng pha?i ru't lui.

Cuo^.c Ca'ch Ma.ng Da^n Chu? ta.i DDo^ng A+u cu~ng va^.y. CS kho^ng bi. gia?i the^? vi` nhu*~ng cuo^.c ta^'n co^ng tu*` be^n ngoa`i ma` chi? vi` ngu*o*`i da^n trong nu*o*'c kho^ng ai thie^'t tha ba?o ve^. che^' ddo^. nu*~a. Vi` che^' ddo^. na`y vu*`a chuye^n che^' vu*`a tham nhu~ng va` ba^'t lu*.c. DDo' la` tru*o*`ng ho*.p hie^.n nay khi nha` nu*o*'c CS nha^~n ta^m dda`n a'p nhu*~ng ngu*o*`i co^ng da^n ye^u nu*o*'c, chi? vi` nhu*~ng ngu*o*`i na`y da'm ddu*'ng le^n to^' ca'o nhu*~ng ke? la~nh dda.o ba^'t xu*'ng dda~ pha?n bo^.i to^? quo^'c va` pha?n bo^.i ddo^`ng ba`o.

Cu~ng vi` va^.y ma` tu*` 25 na+m qua, ma+.c da^`u mo.i tuye^n truye^`n do^'i tra' va` dda`n a'p khu?ng bo^' cu?a CS, phong tra`o da^n chu? ta.i Vie^.t Nam dda~ ba`nh tru*o*'ng ve^` lu*o*.ng cu~ng nhu* ve^` pha^?m:

1) Ba`nh tru*o*'ng ve^` ma+.t ddi.a ly' va` ddi.a ba`n hoa.t ddo^.ng, phong tra`o dda^'u

tranh ddo`i da^n chu? chi'nh tri. va` co^ng ba+`ng xa~ ho^.i dda~ mo*? ro^.ng tu*` Saigon dde^'n Xua^n Lo^.c , Ta^y Nguye^n, DDa` La.t, Hue^', Tha'i Bi`nh va` Ha` No^.i.Tu*` ddi.a ba`n no^ng tho^n dde^'n cao nguye^n, tu*` ca'c thi. tra^'n dde^'n thu? ddo^.

2) Mu.c tie^u tranh dda^'u cu~ng dda~ mo*? ro^.ng tu*` pha.m vi da^n sinh xa~ ho^.i

ddo`i la.i ruo^.ng dda^'t nha` cu*?a, dde^'n ddo`i tu*. do tinh tha^`n, tu*. do to^n gia'o, tu*. do chi'nh tri., nhu* tu*. do ngo^n lua^.n, tu*. do la^.p ho^.i, tu*. do la^.p dda?ng v...v...

3) Ca'c tha`nh pha^`n tham du* cuo^.c dda^'u tranh cu~ng dda~ mo*? ro^.ng tu*` ca'c

tri' thu*'c va+n nghe^. si~, ca'c nha` la~nh dda.o to^n gia'o ta.i mie^`n Nam dde^'n ca'c sa+'c da^n thie^?u so^' ta.i Ta^y Nguye^n, ca'c gio*'i no^ng da^n, ca'n bo^. CS la~o tha`nh va` thanh nie^n tri' thu*'c ta.i mie^`n Ba+'c.

4) Phong tra`o dda^'u tranh nga`y mo^.t ddoa`n ngu~ ho'a, tu*` ca'c nho'm le? loi

cu?a Nguye^~n DDan Que^', DDoa`n Vie^'t Hoa.t, Le^ Ho^`ng Ha` dde^'n vie^.c ddo`i tha`nh la^.p ho^.i cho^'ng tham nhu~ng vo*'i Tra^`n Khue^, Pha.m Que^' Du*o*ng, ddo`i tha`nh la^.p DDa?ng Tu*. Do Da^n Chu? vo*'i Nguye^~n Vu~ Bi`nh. Va` mo*'i dda^y la` vie^.c hi`nh tha`nh quy mo^ cu?a Nho'm Da^n Chu? vo*'i tre^n 20 ho^.i vie^n co^ng khai va` ha`ng tra+m ngu*o*`i kha'c co`n pha?i ba?o ma^.t.



TRIE^?N VO.NG CU?A DA+N CHU?.

Nga`y nay co' nhu*~ng ba+`ng chu*'ng hie^?n nhie^n cho bie^'t phe la~nh dda.o Co^.ng Sa?n dda~ pha?n bo^.i to^? quo^'c ba+`ng ca'ch nhu*o*.ng dda^'t ba'n nu*o*'c cho ngoa.i bang va` dda~ pha?n bo^.i ddo^`ng ba`o trong ca'c mu.c tie^u ddo^.c la^.p, tu*. do, ha.nh phu'c va` co^ng ba+`ng xa~ ho^.i. Ma^'t he^'t chi'nh nghi~a va` ha^.u thua^~n qua^`n chu'ng,

chu*a bao gio*` DDa?ng Co^.ng Sa?n ye^'u nhu* nga`y ho^m nay.

So*? di~ DDa?ng Co^.ng Sa?n suy ye^'u vi` ngu*o*`i da^n dda~ he^'t so*.. Le^ Chi' Quang co^ng khai to^' ca'o chu? nghi~a ba' quye^`n Trung Quo^'c, Pha.m Ho^`ng So*n co^ng khai pho^? bie^'n nhu*~ng nguye^n ly' da^n chu? pha'p tri., Tra^`n Khue^ co^ng khai ddo`i tha`nh la^.p ho^.i cho^'ng tham nhu~ng, va` Nguye^~n Vu~ Bi`nh co`n ma.nh da.n ddo`i tha`nh la^.p DDa?ng Tu*. Do Da^n Chu? cho^'ng ddo^.c dda?ng va` ddo^.c quye^`n la~nh dda.o.

Trong khi ddo' phe la~nh dda.o Co^.ng Sa?n la.i la^m va`o ta^m tra.ng lo so*. thu*o*`ng xuye^n: Ho. so*. du* lua^.n quo^'c te^', so*. da^n chu? pha'p tri., so*. kinh te^' thi. tru*o*`ng, so*. phong tra`o cho^'ng tham nhu~ng, cho^'ng nhu*o*.ng dda^'t ba'n nu*o*'c, so*. ba'o chi', so*. truye^`n tho^ng, so*. ddo^`ng chi', so*. ddo^`ng ba`o, nha^'t la` so*. su*. tha^.t va` so*. nha^n quye^`n.

Trong ky? nguye^n tho^ng tin su*. tuye^n truye^`n do^'i tra' la` vo~ khi' chie^'n lu*o*.c so^' 1 cu?a DDa?ng Co^.ng Sa?n, dda~ he^'t hie^.u nghie^.m.

Theo Nguye^~n Chi' Thie^.n:
Ne^'u nha^n loa.i mo.i ngu*o*`i dde^`u bie^'t

Co^.ng Sa?n la` gi` tu*. no' se~ tie^u ddi

Thu*' sinh tha`nh tu*` a^'u tri~ ngu si

Su*. hie^?u bie^'t se~ la` mo^` hu?y die^.t

DDe^? ho'a gia?i su*. dda`n a'p khu?ng bo^' la` vo~ khi' chie^'n lu*o*.c so^' 2 cu?a DDa?ng Co^.ng Sa?n, ngu*o*`i da^n trong nu*o*'c dda~ pha't ddo^.ng phong tra`o truye^`n ba' da^n quye^`n, dda^'u tranh ddo`i thu*.c thi nha^n quye^`n va` pha?n kha'ng nhu*~ng vi pha.m nha^n quye^`n.

Co' y' thu*'c da^n quye^`n, ngu*o*`i da^n se~ khai tho^ng DA+N TRI', cha^'n hu*ng DA+N KHI' va` kho^i phu.c NIE^`M TIN. Tu*` ddo' ho. se~ kho^ng co`n so*. dda`n a'p va` se~ da^'n tha^n vi` DDa.i Nghi~a.

Le^ Chi' Quang dda~ vie^.n da^~n ca^u no'i cu?a Ha`n Phi:

Nu*o*'c ma^'t ma` kho^ng bie^'t la` ba^'t tri',

Bie^'t ma` kho^ng lo lie^.u la` ba^'t trung,

Lo lie^.u ma` kho^ng lie^`u che^'t la` ba^'t du~ng

Vo*'i tinh tha^`n qua? ca?m, nhu*~ng ke? si~ trong ha`ng ngu~ da^n chu? ddu*o*.c trang bi. ba+`ng 3 vo~ khi' tinh tha^`n Tri', Trung, Du~ng, se~ co' ddu? nghi. lu*.c va` quye^'t ta^m dda^'u tranh gia?i the^? Co^.ng Sa?n va` xa^y du*.ng Da^n Chu?.

Sau 70 na+m chu*'ng nghie^.m che^' ddo^. Co^.ng Sa?n dda~ to? ra pha?n nha^n ti'nh, pha?n da^n to^.c, va` pha?n nha^n loa.i.

Khuynh hu*o*'ng ta^'t ye^'u cu?a li.ch su*? nga`y nay la` toa`n ca^`u ho'a, da^n chu? ho'a va` thi. tru*o*`ng ho'a.

Do ddo' gia?i the^? Co^.ng Sa?n va` xa^y du*.ng Da^n Chu? la` ddi ddu'ng tra`o lu*u tie^'n ho'a cu?a nha^n loa.i, ho*.p lo`ng da^n va` phu` ho*.p vo*'i quye^`n lo*.i quo^'c gia da^n to^.c.


CUO^.C CA'CH MA.NG DA+N CHU? TA.I VIE^.T NAM
NHA+'T DDI.NH SE~ THA`NH CO^NG.

Lua^.t Su* Nguye^~n Hu*~u Tho^'ng

Nga`y 8-11-2002